Loðnan – lítill fiskur en áhrifaríkur

                Um þessar mundir er verið að leita loðnu og margir bíða spenntir eftir niðurstöðu. Hafrannsóknaskip ásamt uppsjávarskipunum Berki NK og Aðalsteini Jónssyni SU annast leitina og ef hún skilar ekki skýrum árangri verður án efa leitað á ný fljótlega. Það er gjarnan ákveðin spenna tengd loðnunni um þetta leyti árs og er það ágætt tilefni til að rifja upp sögu loðnuveiða með nokkurri áherslu á áhrif þeirra á starfsemi Síldarvinnslunnar.

  • Fullyrt er að Jakob Jakobsson útgerðarmaður á Strönd í Neskaupstað hafi verið fyrstur manna á Íslandi til að hagnýta sér loðnu. Hóf hann að nota loðnu sem beitu á vertíðum á Hornafirði um 1920. Fyrst þegar loðnu var beitt á Hornafirði var hún týnd af fjörum en þegar menn gerðu sér grein fyrir gildi hennar komu menn sér upp litlum fyrirdráttarnótum til að veiða hana í við háflæði. Almennt var farið að beita loðnu á Hornafirði árið 1924.
  • Þegar Austfirðingar hófu að stunda veiðar á vetrarvertíðum frá Sandgerði hófu þeir einnig að nota loðnu sem beitu þar. Mun Ölver Guðmundsson útgerðarmaður í Neskaupstað hafa rutt brautina í þessum efnum. Notaði hann í fyrstu háf sem dreginn var í sjónum til að veiða loðnuna í og fljótlega var almennt farið að nota loðnu sem beitu á Suðurnesjum. Á vertíðinni 1938 tók Ölver Guðmundsson vélbátinn Frey NK á leigu á meðan loðnan gekk fyrir Reykjanes í þeim tilgangi að láta bátinn veiða loðnu í litla herpinót. Gengu veiðarnar vel og seldi Ölver þá loðnu sem Freyr veiddi og hann hafði ekki not fyrir sjálfur. Því má segja að Freyr hafi verið fyrsta loðnuveiðiskip Norðfirðinga.

Freyr NK 16

Freyr NK veiddi loðnu í herpinót árið 1938. Ljósm: Guðmundur Bjarnason frá Gerðisstekk

  • Seint á fimmta áratug 20. aldarinnar var efnt til tilraunaveiða á loðnu með það í huga að nýta hana til framleiðslu á mjöli og lýsi. Fyrir utan tilraunaveiðarnar hófst loðnuveiði með slíka framleiðslu í huga árið 1963 en þær fóru hægt af stað. Fyrsti Norðfjarðarbáturinn sem hélt til slíkra veiða var Gullfaxi NK en það var veturinn 1964. Hringnótin sem Gullfaxi notaði var 117 faðma löng og 20 faðma djúp. Helsta vandamálið sem útgerð Gullfaxa stóð frammi fyrir var að erfiðlega gekk að fá einhverja fiskimjölsverksmiðju til að vinna aflann. Loks tókst að fá Lýsi og mjöl í Hafnarfirði til að hefja loðnuvinnslu. Framan af var loðnan einungis veidd úti fyrir suður- og suðvesturströnd landsins.
  • Árið 1966 héldu Síldarvinnsluskipin Barði og Bjartur til loðnuveiða og frá þeim tíma hafa skip frá fyrirtækinu ávallt tekið þátt í loðnuvertíðum. Tveir Síldarvinnslubátar héldu til loðnuveiða árið 1968 og þá var loðna fyrst tekin til vinnslu hjá fiskimjölsverksmiðju fyrirtækisins í Neskaupstað. Hinn 21. febrúar þetta ár kom Börkur með fyrsta loðnufarminn sem þar var landað en alls tók verksmiðjan á móti 7.759 tonnum af loðnu á vertíðinni og framleiddi 1.342 tonn af loðnumjöli og 309 tonn af loðnulýsi.

Börkur NK 122. File6285

Börkur NK kom með fyrsta loðnufarminn til Neskaupstaðar 21. febrúar 1968. Ljósm: Guðmundur Sveinsson

  • Eftir að móttaka loðnu hófst á Austfjörðum fóru Austfirðingar að velta því fyrir sér hvort ekki væri unnt að hefja loðnuveiðar fyrr en gert var og veiða loðnuna á meðan hún væri að ganga suður með Austfjörðum. Sérstaklega var rætt um hvort mögulegt væri að loðnan gæti komið í stað síldarinnar sem hafði verið undirstaða atvinnulífs á fjörðunum en var nú horfin á braut frá miðunum við landið. Fyrst var reynt að leggja stund á loðnuveiðar út af Austfjörðum árið 1970 en veður var óhagstætt og loðnan stóð djúpt og því varð veiðiárangur lítill. Segja má að fyrst hafi náðst góður árangur á loðnuveiðum austan og norðaustan af landinu árið 1972. Við það jókst loðnuafli mikið og urðu Austfirðir miðstöð veiða og vinnslu fyrri hluta hverrar vertíðar.
  • Allt frá þessum tíma hefur Síldarvinnslan lagt mikla áherslu á veiðar og vinnslu á loðnu og hefur loðnan ávallt haft mikil áhrif á afkomu fyrirtækisins. Lögð hefur verið áhersla á að fyrirtækið ætti skip sem hentuðu til loðnuveiða og þá hafa vinnslustöðvarnar í landi verið útbúnar til að gera sem mest verðmæti úr þeirri loðnu sem berst að. Framleiðsla á frystri loðnu til útflutnings hófst hjá Síldarvinnslunni árið 1971 en þá voru fryst 104 tonn. Með tímanum varð loðnufrysting mikilvægur þáttur í starfsemi fyrirtækisins. Vinnsla á loðnuhrognum hófst síðan hjá Síldarvinnslunni árið 1978.

Hrognavinnsla í neskaupstað

Hrognavinnsla hófst hjá Síldarvinnslunni árið 1978 og hefur síðan verið mikilvægur þáttur í vinnslu á loðnu. Ljósm: Hákon Ernuson

  • Það er afar mikilvægt fyrir Síldarvinnsluna að loðnuveiðar verði heimilaðar og því bíða menn spenntir eftir niðurstöðum allra loðnuleitarleiðangra. Fyrirtækið gerir út tvö skip, Börk og Beiti, sem gert er ráð fyrir að leggi stund á loðnuveiðar og eins er ráðgert að Bjarni Ólafsson AK, sem er í eigu dótturfélags Síldarvinnslunnar, haldi til loðnuveiða. Þá skal haft í huga að Síldarvinnslan á og rekur þrjár fiskimjölsverksmiðjur og fullkomið fikiðjuver sem byggja að drjúgum hluta á loðnu sem hráefni. Það verður því ekki annað sagt en að loðnan sé áhrifarík þó lítil sé.
  • Það hefur mikið breyst hvað vinnslu á loðnu varðar. Hér að framan var þess getið að loðna hefði fyrst verið fryst hjá Síldarvinnslunni árið 1971 en þá voru fryst 104 tonn. Í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað tekur nú nákvæmlega 2,8 klukkustundir að vinna 104 tonn af loðnu.

Beitir á loðnumiðum

Um borð í Beiti NK á loðnumiðunum. Ljósm: Helgi Freyr Ólason

Polar Amaroq að kolmunnaveiðum á gráa svæðinu

Polar

Grænlenska skipið Polar Amaroq. Ljósm: Hákon Ernuson

                Grænlenska skipið Polar Amaroq er að kolmunnaveiðum á hinu svonefnda gráa svæði á milli Skotlands og Færeyja. Heimasíðan sló á þráðinn til Geirs Zoëga skipstjóra í gærkvöldi og spurði um aflabrögðin. „Það er fiskur hérna en veiðin hefur verið misjöfn ekki síst vegna veðurs. Við erum komnir með rúmlega 1.000 tonn í fjórum holum. Við fengum 450 tonn í fyrsta holinu en svo komu tvö bræluhol sem gáfu ekki mikið. Við fengum síðan 300 tonn í síðasta holi og mér sýnist að veðurútlit sé gott næsta sólarhringinn eða svo. Við erum beint suður af Færeyjum og hér eru auk okkar til dæmis Rússar, Hollendingar, Norðmenn og Færeyingar, en engir Íslendingar og það er svolítið sérstakt. Mér skilst að lítið sé að gerast í samningamálum Íslendinga og Færeyinga um gagnkvæm veiðiréttindi. Ég er ágætlega bjartsýnn hvað veiðihorfur í kolmunnanum varðar. Það er einna helst að veður geti sett strik í reikninginn, en það er ekki alltaf blíðan á þessum slóðum í janúar,“ segir Geir Zoëga.

                Hið umrædda gráa svæði er hafsvæði á milli Færeyja og norðurstrandar Skotlands sem þjóðirnar deildu lengi um. Hinn 18. maí árið 1999 náðist hins vegar samkomulag þar sem landgrunninu undir hafsvæðinu var skipt samkvæmt breskri skilgreiningu á miðlínu sem þýddi í reynd að landgrunnsréttindin voru að mestu í höndum Breta. Hins vegar gerði samningurinn ráð fyrir að Færeyingar og Bretar hefðu jafnan fiskveiðirétt á svæðinu. Kolmunninn gengur um þetta svæði snemma árs og síðan aftur á vorin.

Eyjarnar lönduðu fullfermi í gær

Vestmannaey agust 2018 GA

Vestmannaey VE siglir inn til Vestmannaeyja. Ljósm: Guðmundur Alfreðsson

                Bæði Vestmannaey VE og Bergey VE komu til heimahafnar í Vestmannaeyjum með fullfermi í gær þannig að segja verður að fyrsta veiðiferð nýs árs hafi gengið vel hjá þeim. Eyjarnar héldu til veiða að kvöldi 4. janúar að loknu þriggja vikna jóla- og áramótafríi. Það tók því skipin fjóra sólarhringa að fylla. Byrjað var að veiða á heimamiðum við Eyjar en síðan haldið á Breiðamerkurdýpi og í Sláturhúsið. Aflinn var mjög blandaður, þorskur, ufsi, ýsa, karfi og koli. Að sögn Birgis Þórs Sverrissonar, skipastjóra á Vestmannaey, var hálfgert sumarveður allan túrinn og fínasta kropp.

                Bergey VE fór út aftur í nótt en gert er ráð fyrir að Vestmannaey VE haldi til veiða á ný síðdegis í dag.

Enn eitt slysalausa árið hjá Beitisáhöfninni

Um bord i Beiti

Um borð í Beiti NK eru öryggismál í hávegum höfð. Ljósm.: Guadalupe Laiz

                Árið 2018 var slysalaust um borð í Beiti NK og er það engin nýlunda. Síldarvinnslan festi kaup á núverandi Beiti árið 2015 og frá þeim tíma hefur ekkert slys orðið þar um borð. Sá Beitir sem var á undan þessum var einnig nánast slysalaus árum saman. Árangurinn hjá Beitismönnum á sviði öryggismála er athyglisverður og eru skipstjórarnir, þeir Sturla Þórðarson og Tómas Kárason, stoltir af honum. Í áhöfn Beitis eru átta manns í hverri veiðiferð.

                Tómas Kárason segir að góður árangur á sviði öryggismála skýrist fyrst og fremst af rótgróinni og samhentri áhöfn ásamt því að öryggisfræðslu sé skipulega sinnt. „Um borð í Beiti ríkir ákveðinn andi hvað öryggismálin varðar. Allir í áhöfninni eru uppteknir af því að öryggisreglum sé fylgt og menn eru sífellt að minna hvern annan á reglurnar. Vinnuaðferðirnar um borð eru rótgrónar og þar þekkja allir sitt hlutverk til hins ítrasta. Það hjálpar líka til að það eru afar litlar breytingar í áhöfninni og hver einasti maður er reynslumikill. Þeir vinnustaðir innan fyrirtækisins sem ná góðum árangri á sviði öryggismála fá ákveðna fjárupphæð í viðurkenningaskyni í lok hvers árs, en ætlast er til að fjármununum sé síðan ráðstafað til góðra málefna. Við höfum fengið slíka upphæð árum saman og við höfum meðal annars látið peningana ganga til björgunarsveitarinnar í Neskaupstað og látið fjölskyldur sem eiga í vanda vegna veikinda njóta þeirra. Áhöfnin er stolt af að geta látið gott af sér leiða með þessum hætti,“ segir Tómas.

                Sturla Þórðarson tekur undir með Tómasi og segir að stefnan sé að tryggja áframhaldandi slysaleysi um borð í Beiti. „Menn eru afar ánægðir með árangurinn og það er mikilvægt að tryggja að engin breyting verði á þessu,“ segir Sturla.

Gullver úr fyrsta túr ársins og vinnsla hafin á Seyðisfirði

Gullver april 2018 OB

Gullver NS. Ljósm: Ómar Bogason

                Gullver NS kom til Seyðisfjarðar í morgun úr fyrstu veiðiferð ársins. Aflinn var tæplega 100 tonn og uppistaða aflans þorskur, ufsi og ýsa. Að sögn Rúnars L. Gunnarssonar skipstjóra var veitt á hefðbundnum miðum skipsins, eða frá Berufjarðarál og norður í Seyðisfjarðardýpi. Rúnar segir að þokkalega vel hafi gengið að veiða –„ þetta juðaðist en það voru svo sem engin læti í þessu.“

               Gullver heldur aftur til veiða um hádegisbil á morgun.

                Vinnsla í frystihúsinu á Seyðisfirði hófst 3. janúar en fiskurinn sem byrjað var að vinna kom af Ljósafelli SU.

Fiskimjölsverksmiðjur Síldarvinnslunnar tóku á móti rúmlega 225 þúsund tonnum á árinu 2018

Fiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Ljósm. Smári GeirssonFiskimjölsverksmiðja Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Ljósm. Smári Geirsson
Fiskimjölsverksmiðjur Síldarvinnslunnar tóku á móti allmiklu magni af hráefni á árinu sem var að líða og verð á afurðum þeirra var þokkalegt. Samtals tóku verksmiðjurnar þrjár, í Neskaupstað, Helguvík og á Seyðisfirði, á móti 225.383 tonnum af hráefni á árinu. Til samanburðar skal þess getið að á árinu 2017 tóku þær á móti 196.697 tonnum, 131.460 tonnum á árinu 2016 og 259.394 tonnum árið 2015. Aukningin á mótteknu hráefni á milli áranna 2017 og 2018 stafar fyrst og fremst af auknum kolmunnaveiðum en eins ræðst móttekið hráefni verksmiðjanna á hverju ári mjög af því hve mikil loðna er veidd.
 
Hér verða birtar upplýsingar um móttekið hráefni hverrar verksmiðju á árinu 2018 og einnig upplýsingar um framleiðslu þeirra á mjöli og lýsi á árinu:
 
   Móttekið magn hráefnis  Framleitt mjöl  Framleitt lýsi
 Neskaupstaður  166.896 34.560  10.695 
 Seyðisfjörður  46.158 9.839  155 
 Helguvík  12.329 2.359  1.085 
                                             
Til samanburðar skal þess getið að á árinu 2017 tók verksmiðjan í Neskaupstað á móti 118.523 tonnum af hráefni, verksmiðjan á Seyðisfirði 59.420 tonnum og verksmiðjan í Helguvík 18.754 tonnum.
 
 

Skipin halda til veiða á nýju ári

Gullver NS mun halda til veiða í dag. Ljósm. Ómar BogasonGullver NS mun halda til veiða í dag.
Ljósm. Ómar Bogason
Ísfisktogarinn Gullver NS heldur til veiða frá Seyðisfirði í dag. Skip Bergs-Hugins í Vestmannaeyjum, Vestmannaey VE og Bergey VE, munu hins vegar ekki láta úr höfn fyrr en á föstudag. Frystitogarinn Blængur NK liggur í Norðfjarðarhöfn og er verið að sinna viðhaldsverkefnum þar um borð. Ekki er gert ráð fyrir að Blængur haldi til veiða fyrr en í næstu viku.
 
Áformað er að Börkur NK haldi til loðnuleitar á föstudag, en Beitir NK og Bjarni Ólafsson AK liggja í Norðfjarðarhöfn. Bjarni Ólafsson gæti einnig tekið þátt í loðnuleit en Beitir mun bíða frétta.
 
 
 

Samstarf um loðnuleit skiptir miklu máli – bjartsýni fyrir komandi vertíð

Börkur NK kvarðaður fyrir loðnuleit. Ljósm. Smári GeirssonBörkur NK kvarðaður fyrir loðnuleit.
Ljósm. Smári Geirsson
     Samstarf uppsjávarútgerða og Hafrannsóknastofnunar varðandi loðnurannsóknir hefur verið mjög gott undanfarin ár.  Samstarfið snýst um framkvæmd loðnumælinga  og það er alveg ljóst að þetta samstarf hefur skilað góðum árangri undanfarin ár.  Það má færa rök fyrir því að við hefðum farið á mis við loðnurvertíðir og alla þá verðmætasköpun sem þeim fylgir, með ómældu tekjutapi fyrir þjóðarbúið, ef ekki hefði komið til þetta samstarf.  Samstarfið er vissulega hagur allra.
 
     Stjórnvöld samþykktu á árinu 2015 nýja aflareglu fyrir loðnu sem nú hefur verið notuð í nokkur ár við úthlutun aflamarks. Eldri aflareglan sem hafði verið notuð við veiðistýringu á loðnu frá árinu 1979 var  samkvæmt mati fiskifræðinga frá Alþjóðahafrannsóknaráðinu (ICES) ekki talin standast varúðarnálgun þrátt fyrir að búið væri að notast við hana í hátt í 40 ár, en hún gekk í grunninn út á punktmat í mælingu og að skilin væru eftir 400 þúsund tonn til hrygningar.
 
     Með nýrri aflareglu sem tekin var upp árið 2015 er tekið tillit til  þátta sem ekki var gert með sama hætti áður. Þeir eru óvissa í bergmálsmælingum ásamt afráni á loðnu frá mælingu að hrygningu og er reglunni ætlað að tryggja með 95% vissu að hrygningarstofninn fari ekki undir 150 þúsund tonn.
 
     Með þessari nýju aflareglu var strax ljóst að stórauka þyrfti fjármagn til loðnurannsókna.  Þær rannsóknir þurfa að snúa annarsvegar að loðnustofninum og hins vegar að því afráni sem metið er á stofninum.  Hafrannsóknastofnun hefur verið fjársvelt undanfarin ár og ekki hefur fylgt með fjármagn til að mæta þörf fyrir auknar rannsóknir.  Núverandi ráðherra jók fjármagn til loðnurannsókna um 150 milljónir króna á næsta ári sem er jákvætt og er það  í fyrsta skipti í mörg ár sem málinu er sýndur skilningur.
 
     Það er ljóst að samstillt átak útgerða og Hafrannsóknastofnunar þarf til að ná utan um þessar mælingar.   Útgerðir hafa leitast við að koma upp mælibúnaði í sínum skipum sambærilegum þeim búnaði sem skip Hafrannsóknastofnunar eru með til að nýta megi þau til mælinga.  Hafrannsóknastofnum kvarðar mælana og er með vísindafólk um borð í fiskiskipunum við mælingar.
 
     Núna er í undirbúningi rannsóknarleiðangur í janúar þar sem 2-4 fiskiskip munu taka þátt í loðnumælingum ásamt rannsóknaskipinu Árna Friðrikssyni.  Menn munu vakta veðurspár og fara af stað þegar aðstæður leyfa.
 
     Verkefnið vegna  komandi vertíðar hófst í desember með leiðangri sem Heimaey VE fór í, og varð þá vart við töluvert af loðnu á hefðbundnum slóðum norður af Húnaflóa og út af Vestfjörðum.   Auk þess hefur borist töluvert af loðnufréttum frá togurum bæði af Digranesflaki og Vestfjarðamiðum.
 
     Í síðustu viku voru Börkur NK og Bjarni Ólafsson AK kvarðaðir og eru þar með tilbúnir til að hefja loðnuleit eftir hátíðar. Í kvörðuninni felst að fiskileitartæki skipanna eru stillt þannig að vitað er hve endurvarpið sem þau sýna er sterkt. Allir mælar skipa, sem taka þátt í loðnuleitinni, þurfa að vera stilltir eins þannig að mælingar skipanna séu fullkomlega sambærilegar. Tveir menn frá Hafrannsóknastofnun komu austur til að kvarða skipin og tók kvörðunin samtals 3 daga þar sem ekki var, vegna veðurs, hægt að ljúka kvörðun á tveimur dögum eins og til stóð.  Það tók drjúgan hluta úr degi að kvarða hvort skip og var tignarlegt að sjá þau á úti á Norðfirði skrýdd jólaljósum á meðan mælarnir voru stilltir. Nú er ráðgert að Börkur ásamt Aðalsteini Jónssyni SU haldi til loðnuleitar fljótlega á nýju ári.
 
     Undanfarið ár hafa loðnuveiðar jafnan verið í mikilli óvissu þar sem mælingar að hausti hafa ekki skilað miklum árangri.   Leiðangurinn hjá Heimaey fyllir okkur bjartsýni fyrir komandi vertíð og þannig förum við inní áramótin og tökum á móti nýju ári.  Við erum þess fullviss að með samstilltu átaki útgerða og Hafrannsóknastofnunar muni okkur takast að mæla nægjanlegt magn af loðnu til að hægt verði að gefa út góðan kvóta og þannig skapa verðmæti fyrir land og þjóð.
 

Jólakveðja

Jólakveðja

Fyrsta sjávarútvegsfyrirtækið á landinu til að fá jafnlaunavottun

Fyrsta sjávarútvegsfyrirtækið á landinu til að fá jafnlaunavottunHinn 13. desember sl. fór Síldarvinnslan í lokaúttekt til að fá svonefnda jafnlaunavottun. Úttektin var framkvæmd af BSI sem er löggilt skoðunarstofa. Í úttektinni fór fram mat á því hvort Síldarvinnslan uppfyllti kröfur jafnlaunastaðalsins ÍST 85:2012. Úttektin skilaði jákvæðri niðurstöðu og mun Síldarvinnslan í kjölfarið fá formlega jafnlaunavottun til staðfestingar á því að enginn óeðlilegur kynbundinn launamunur sé til staðar hjá fyrirtækinu. Síldarvinnslan er fyrsta sjávarútvegsfyrirtækið á landinu til að ljúka vottunarferlinu, en einungis 40 fyrirtæki á landinu hafa hlotið jafnlaunavottun.
 
Hákon Ernuson, starfsmannastjóri, segir að talsverð vinna felist í því að fara í gegnum vottunarferlið. „Við þurftum að fara í gagngera rýni á alla launastjórnun hjá fyrirtækinu og tryggja að til væru verklagsreglur um allt sem snýr að launamálunum. Við verðum að geta sýnt nákvæmlega hvað liggur til grundvallar ákvörðunum á sviði launamála. Síðan eru tekin raungögn úr launakerfinu og öll laun skoðuð og þau borin saman með kerfisbundnum hætti til að greina hvort einhversstaðar sé að finna óútskýrðan launamun. Niðurstaðan var sú að slíkan launamun væri ekki að finna og var það ánægjulegt. Allar verklagsreglur og launagreiningin þurftu síðan að fara í gegnum rýni hjá löggiltri skoðunarstofu sem staðfestir að þetta sé allt gert í samræmi við viðkomandi staðal. Vinna við þetta hefur staðið yfir í marga mánuði, en Sigurður Ólafsson hefur stýrt verkefninu. Þá veitti Capacent okkur góða aðstoð við verkefnið. Það hafa margir lagt hönd á plóginn við þessa vinnu og vinnunni verður ekki lokið við að fá vottunina. Við þurfum sífellt að vinna í því að bæta launastjórnunina og þurfum að framkvæma innri úttektir árlega. Og síðan þarf að fá löggilta skoðunarstofu til að staðfesta að allt sé gert samkvæmt bókinni,“ segir Hákon.

Jólaball Síldarvinnslunnar

Frá jólaballi Síldarvinnslunnar. Ljósm. Hákon ErnusonFrá jólaballi Síldarvinnslunnar. Ljósm. Hákon ErnusonHið árlega jólaball Síldarvinnslunnar verður haldið í Nesskóla í Neskaupstað föstudaginn 28. desember kl. 16.00. Eins og hefð er fyrir verður ballið haldið í samvinnu við 9. bekk Nesskóla. Öllum börnum og foreldrum er boðið á ballið og er aðgangur ókeypis. Dansað verður í kringum jólatré við undirleik og söng og auðvitað munu jólasveinar koma í heimsókn. Jólaballið er fyrir mörg börn fastur liður í jólahaldinu og skemmta þau sér gjarnan konunglega.

 

 

 

Gullver yfir 6.000 tonn á árinu

Trollið tekið á Gullver NS í síðustu veiðiferð. Ljósm. Þorgeir BaldurssonTrollið tekið á Gullver NS í síðustu veiðiferð.
Ljósm. Þorgeir Baldursson
Ísfisktogarinn Gullver NS kom til Seyðisfjarðar í fyrradag úr síðustu veiðiferð ársins. Aflinn var 70 tonn, nánast eingöngu þorskur. Með þessari löndun er afli Gullvers á árinu orðinn rúmlega 6.100 tonn og er það langmesti afli sem skipið hefur borið að landi á einu ári. Næst mesti ársaflinn kom á land í fyrra, 4.300 tonn. Adolf Guðmundsson rekstrarstjóri segir að árið hafi verið einstaklega gott og hafa verði í huga að skipið hafi verið frá veiðum í fjórar vikur vegna vélarupptektar. Adolf upplýsir að árum saman hafi ársafli Gullvers verið 3.100 – 3.300 tonn en það hafi breyst eftir að Síldarvinnslan eignaðist skipið. „Auðvitað er grundvallaratriði að hafa góðan mannskap til að ná árangri eins og þessum og einnig þurfa veiðiheimildir að vera til staðar,“ segir Adolf.
 
Skipstjórar á Gullver eru þeir Rúnar L. Gunnarsson og Þórhallur Jónsson. Eðlilega eru þeir afar ánægðir með ársaflann. Rúnar segir að þegar svona sé veitt sé álag á mannskapinn töluvert og hafa verði í huga að Gullver sé kominn til ára sinna, en hann kom nýr til Seyðisfjarðar árið 1983. „Við höfum að langmestu leyti stundað veiðarnar á okkar hefðbundnu miðum á árinu en fórum þó þrjá eða fjóra túra á Selvogsbanka í haust. Okkar hefðbundnu mið eru Litladýpið, Hvalbakshalli, Fóturinn og Berufjarðarállinn. Þegar hausta tók færðum við okkur dálítið norður eftir og veiddum á Gerpisflaki, Tangaflaki og Vopnafjarðargrunni. Almennt séð þá gengu veiðarnar vel allt árið og hluta úr árinu fengum við góðan liðsstyrk. Jónas Jónsson, fyrrverandi skipstjóri á Gullver, var stýrimaður hjá okkur í október og Steinþór Hálfdanarson, hinn reyndi Síldarvinnsluskipstjóri, var stýrimaður nú í lok ársins. Það er ekki dónalegt að fá svona menn um borð, í þeim er mikill styrkur,“ segir Rúnar.
 
Gullver NS hefur aflað vel á árinu. Ljósm. Þorgeir BaldurssonGullversmenn í aðgerð.
Ljósm. Þorgeir Baldursson
Þórhallur Jónsson tekur undir með Rúnari og segir að árið hafi einkennst af góðu fiskiríi og verið áfallalaust. „Árið hefur verið jafnt og gott, ef desember er undanskilinn. Nú í lok ársins hafa veður verið slæm og eðlilega hefur það áhrif á veiðiárangur. Flestar veiðiferðir okkar á árinu hafa staðið yfir í 3-4 daga og aflinn hefur verið 95 tonn að meðaltali. Það er ekki slæmt. Við höfum líka aldrei farið jafn margar veiðiferðir á einu ári en þær eru orðnar 64 talsins. Hér áður fór Gullver yfirleitt í um 40 veiðiferðir á ári.  Sóknin hefur verið stíf en árangurinn hefur einnig verið góður. Til þess að ná svona árangri þarf margt að fara saman; til dæmis nægar veiðiheimildir, hagstætt tíðarfar og góð áhöfn,“ segir Þórhallur.
 
 
 
 
Gullver NS hefur aflað vel á árinu. Ljósm. Þorgeir BaldurssonGullver NS hefur aflað vel á árinu.
Ljósm. Þorgeir Baldursson
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Blængur með góðan túr

Blængur NK. Ljósm Hákon ErnusonBlængur NK. Ljósm Hákon ErnusonFrystitogarinn Blængur NK kom til Neskaupstaðar sl. nótt og mun landa á morgun. Afli skipsins er 556 tonn upp úr sjó og er ufsi meirihluti aflans. Verðmæti farmsins er um 160 milljónir króna. Hér er um að ræða fyrstu veiðiferð skipsins eftir breytingar og lagfæringar sem framkvæmdar voru í Slippnum á Akureyri. Bjarni Ólafur Hjálmarsson skipstjóri segir að mannskapurinn sé mjög ánægður með þær breytingar sem gerðar voru. „Nýju spilin virkuðu strax fullkomlega og breytingar á millidekkinu komu mjög vel út. Í veiðiferðinni veiddum við úti fyrir Norðurlandi, alveg frá norðausturhorninu til Vestfjarða. Við færðum okkur til eftir veðri. Þetta var voðalegur brælutúr og við lágum til dæmis í fjóra sólarhringa undir Grænuhlíð til að bíða af okkur illviðri. Einnig var túrinn styttur vegna veðurs. Hins vegar var alltaf góð veiði þegar gaf og ekkert undan því að kvarta,“ segir Bjarni Ólafur.

Stuðlað að aukinni notkun á endurnýjanlegri orku

Undirskrift

Frá undirritun yfirlýsingarinnar. Talið frá vinstri: Júlíus Jónsson forstjóri HS Veitna, Tryggvi Þór Haraldsson forstjóri RARIK, Guðmundir Ingi Ásmundsson forstjóri Landsnets og Jón Már Jónsson formaður Félags íslenskra fiskmjölsframleiðenda

Landsnet, Rarik, HS Veitur og Félag íslenskra fiskmjölsframleiðenda (FÍF) hafa sameinast um að stuðla að aukinni notkun á endurnýjanlegri orku í fiskmjölsiðnaði á Íslandi. Með viljayfirlýsingu sem þessir aðilar skrifuðu undir sl. föstudag er markmiðið að gera fiskmjölsframleiðslu enn umhverfisvænni með því að stuðla að aukinni raforkunotkun við vinnslu og draga þannig úr notkun á orkugjöfum sem gefa frá sér hærra kolefnisfótspor og um leið stuðla að því að markmið Parísarsamkomulagsins og aðgerðaráætlunar ríkisstjórnar Íslands í loftslagsmálum náist.

Á undanförnum áratugum hafa íslenskir fiskmjölsframleiðendur notast bæði við olíu og rafmagn við framleiðslu sína. Fiskmjölsframleiðendur hafa undanfarin ár keypt skerðanlegan flutning og dreifingu á rafmagni. Vegna takmarkaðs öryggis á flutningi og dreifingu í raforkukerfinu, ótryggs framboðs á raforku og sveiflukenndrar eftirspurnar hjá fiskmjölsframleiðendum hefur olían verið og verður áfram nauðsynlegur varaaflgjafi í vinnslunni og kemur í stað rafmagns þegar á þarf að halda.

Aukin notkun og vöruframboð til lengri tíma

Flutnings- og dreifiaðilar, sem eru aðilar að þessari yfirlýsingu, lýsa því yfir að þeir muni á næstu árum stuðla eins og hægt er að því að flutnings- og dreifikerfið í heild nýtist sem best þannig að fjárfestingar allra aðila séu nýttar á sem hagkvæmastan hátt. Á sama tíma mun FÍF stuðla að því að félagsmenn horfi til þess að gera framleiðslu sína enn umhverfisvænni með því að nota endurnýjanlega orkugjafa í stað annarra mengandi orkugjafa. FÍF hvetur félagsmenn sína til að nota skerðanlegan flutning og dreifingu eins mikið og framboð á slíkum flutningi og dreifingu leyfir. Á árinu 2017 kom 74% af orkuþörf fiskmjölsverksmiðja frá endurnýjanlegri raforku og talið er raunhæft að það hlutfall geti á næstu árum farið allt upp í 90%. Til þess að ná fullri rafvæðingu þarf hins vegar að koma til veruleg fjárfesting í flutningskerfi raforku í landinu.

Hopur

Fulltrúar Félags íslenskra fiskmjölsframleiðenda og flutnings- og dreifiaðila raforku að lokinni undirskrift viljayfirlýsingarinnar

Guðmundur Ingi Ásmundsson, forstjóri Landsnets:

„Það er mjög ánægjulegt að sjá þann mikla árangur sem rafvæðing fiskmjölsverksmiðjanna hefur þegar náð. Í þessari viljayfirlýsingu er stefnt að frekari sókn í rafvæðingu þeirra. Landsnet mun áfram vera í fararbroddi með innleiðingu á nýrri tækni sem stuðlar að rafvæðingu til hagsbóta fyrir allt samfélagið. Áætlanir fyrirtækisins um framtíðar uppbyggingu og þróun raforkuflutningskerfisins munu taka tillit til þessara auknu orkuflutningsþarfa í samræmi við stefnu stjórnvalda um orkuskipti. Við hjá Landsneti höfum trú á að starfsemi fiskmjölsverksmiðja geti orðið að fullu rafvædd til framtíðar, það tekst með markvissum skrefum og samstilltu átaki.“

Tryggvi Þór Haraldsson, forstjóri Rarik:

„Með yfirlýsingunni vill RARIK stuðla að því að áfram verði haldið með rafvæðingu fiskmjölsverksmiðja. Rafvæðingin kallar á umtalsverða orkunotkun í samanburði við almenna notendur og því þarf dreifikerfið víða talsverða styrkingu til að takast á við hana. RARIK mun stuðla að styrkingu rafdreifikerfisins þannig að takast megi á við þessa aukningu, með sama hætti og gert hefur verið á undanförnum árum á Austurlandi, þar sem umtalsverð styrking kerfisins hefur þegar átt sér stað. Fyrirtækið fagnar því að verksmiðjurnar noti raforku til vinnslu sinnar og yfirlýsingu þess efnis.“

Júlíus Jónsson, forstjóri HS Veitna hf:

„Með yfirlýsingunni vilja HS Veitur stuðla að því að áfram verði haldið með rafvæðingu fiskmjölsverksmiðja. Rafvæðingin kallar á umtalsverða orkunotkun í samanburði við almenna notendur en dreifikerfi HS Veitna er reyndar bæði í Vestmannaeyjum og á Suðurnesjum þegar tilbúið að takast á við hana. Þröskuldurinn í dag á þessum stöðum er meginflutningskerfið en úr því verður vonandi bætt. HS Veitur fagna því að verksmiðjurnar noti raforku til vinnslu sinnar og yfirlýsingu þess efnis.“

Jón Már Jónsson, formaður FÍF:

„Yfirlýsing þessi er stórt skref í þá átt að takast megi að fullnýta þá fjárfestingu í rafvæðingu sem þegar hefur átt sér stað í fiskmjölsverksmiðjunum og það er trú mín að hún muni stuðla að því að auka hana. Yfirlýsingin gerir það að verkum að FÍF getur með góðri samvisku hvatt félagsmenn sína til að nota umhverfisvænt skerðanlegt rafmagn og skerðanlegan flutning og dreifingu umfram aðra orkugjafa. Það er von okkar að sá andi og þau viðhorf sem höfð voru að leiðarljósi við gerð yfirlýsingarinnar nái fram að ganga. Við viljum að lokum þakka Landsneti, RARIK og HS Veitum  fyrir góða samvinnu.“

Logo fyrirtæki

Marel gefur ungbarnavog

Frá afheningu ungbarnavogarinnar. Talið frá vinstri:  Óskar Veigu Óskarsson frá Marel, Valdimar Gunnar Sigurðsson frá Marel, Hrafnhildur Lóa Guðmundsdóttir ljósmóðir,  Jónína Salný Guðmundsdóttir ljósmóðir, Ingibjörg Birgisdóttir ljósmóðir, Þórhalla Ágústsdóttir deildarstjóri sjúkradeildar,  Sigríður Kristinsdóttir sviðstjóri hjúkrunar HSA, Nína Hrönn Gunnarsdóttir framkvæmdastjóri hjúkrunar HSA. Ljósm. Smári GeirssonFrá afheningu ungbarnavogarinnar. Talið frá vinstri:
Óskar Veigu Óskarsson frá Marel, Valdimar Gunnar
Sigurðsson frá Marel, Hrafnhildur Lóa Guðmundsdóttir,
ljósmóðir, Jónína Salný Guðmundsdóttir ljósmóðir, Ingibjörg Birgisdóttir ljósmóðir, Þórhalla Ágústsdóttir deildarstjóri sjúkradeildar, Sigríður Kristinsdóttir sviðstjóri
hjúkrunar HSA, Nína Hrönn Gunnarsdóttir
framkvæmdastjóri hjúkrunar HSA.
Ljósm. Smári Geirsson
Þeir Valdimar Gunnar Sigurðsson og Óskar Veigu Óskarsson frá Marel færðu fæðingardeild Fjórðungssjúkrahússins í Neskaupstað fullkomna ungbarnavog að gjöf í dag. Marel hefur gefið fæðingardeildum á landinu á þriðja tug slíkra voga á undanförnum árum og leysa þær af hólmi eldri og ónákvæmari vogir. Nýja vogin vinnur með tveggja gramma nákvæmni og tekur fullkomið tillit til hreyfinga sem hugsanlega eru á barninu sem verið er að vigta. Þá veitir Marel eilífðarábyrgð á vigtinni og mun sinna öllum þáttum viðhalds hennar.
 
Þeir Valdimar Gunnar og Óskar segja að það sé svo sannarlega ánægjulegt að heimsækja fæðingardeildir og færa þeim vigtar að gjöf. Þá sé einnig afar gott að heyra að vigtarnar komi í góðar þarfir því það skipti mjög miklu máli að geta vigtað ungbörn af mikilli nákvæmni. Þá kom fram hjá þeim að sjávarútvegsfyrirtækin í Fjarðabyggð séu á meðal tryggustu viðskiptavina Marel og því sé ánægjulegt að geta látið gott af sér leiða fyrir samfélagið. 
 
Við afhendingu vigtarinnar voru staddir fulltrúar frá Síldarvinnslunni og Eskju en það var einmitt Hlynur Ársælsson rekstrarstjóri uppsjávarvinnslunnar hjá Eskju sem benti Marel á að þörf væri á að endurnýja ungbarnavigt á fæðingardeildinni í Neskaupstað. Hlynur og Agla Heiður kona hans hafa notið þjónustu deildarinnar á árunum 2013, 2015 og 2017 og hann þekkir því vel til.
 
Ingibjörg Birgisdóttir ljósmóðir segir að Marel eigi miklar þakkir skildar fyrir höfðinglega gjöf. „Það ar alltaf ánægjulegt að taka á móti gjöf eins og þessari og hún kemur til með að nýtast vel. Það getur skipt miklu máli að hafa nákvæma fæðingarvigt svo unnt sé að fylgjast vel með hve barn léttist mikið fyrstu dagana eftir fæðingu. Ef börn þyngjast ekki sem skyldi þarf að vigta þau bæði fyrir og eftir gjafir svo unnt sé að fylgjast með hvort þau fá nægju sína. Gamla vigtin okkar vigtaði einungis með tíu gramma nákvæmni þannig að þessi nýja vigt er miklu betri og kemur sér afar vel,“ segir Ingibjörg.

Besta árið í sögu Bergs-Hugins

Skötuveislan í gær heppnaðist vel. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonSkötuveislan í gær heppnaðist vel.
Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
Dótturfélag Síldarvinnslunnar í Vestmannaeyjum, Bergur-Huginn, gerir út Vestmannaey VE og Bergey VE. Nú hafa skipin lokið veiðum í ár og eru áhafnirnar komnar í vel þegið jóla- og áramótafrí. Að venju endaði árið með heljarinnar skötuveislu sem fram fór í gærkvöldi og þar var skálað fyrir frábærum árangri á árinu.
 
Árið sem er að líða er besta árið í sögu Bergs-Hugins og því fullt tilefni til að fagna. Skipin hafa landað vel yfir tíu þúsund tonnum af slægðum fiski á árinu og er það mesti ársafli sem þau hafa fært að landi. Næst besta árið var í fyrra en þá var ársaflinn 8.500 tonn. Bergey lýkur árinu með 5.230 tonnum og Vestmannaey með 4.922 tonnum. Meðalafli á sóknardag var 21 tonn á árinu. Samhliða hinum mikla afla hefur aflaverðmæti skipanna aldrei verið meira eða um 2,4 milljarðar króna.
 
Vestmannaey kom ný til landsins í marsmánuði 2007 og á árinu fór heildaraflaverðmæti skipsins yfir 10 milljarða. Bergey hóf veiðar fimm mánuðum síðar og mun hún rjúfa 10 milljarða múrinn fljótlega á nýju ári. Skipin hafa reynst afburða vel alla tíð og frá komu þeirra hafa þau veitt yfir 80.000 tonn af slægðum fiski og skilað 20 milljörðum króna í aflaverðmæti.
 
Um mitt næsta ár munu ný skip leysa núverandi Vestmannaey og Bergey af hólmi. Skipin eru í smíðum hjá Vard skipasmíðastöðinni í Aukra í Noregi.
 
Ilmurinn er indæll og bragðið eftir því. Ljósm. GAIlmurinn er indæll og bragðið eftir því. Ljósm. GA     Jón Valgeirsson skipstjóri á Bergey VE og Birgir Þór Sverrisson skipstjóri á Vestmannaey VE glaðir og hressir eftir gott aflaár. Ljósm. GAJón Valgeirsson skipstjóri á Bergey VE og
Birgir Þór Sverrisson skipstjóri á Vestmannaey VE
glaðir og hressir eftir gott aflaár. Ljósm. GA
   Skatan klikkar aldrei. Ljósm. GASkatan klikkar aldrei. Ljósm. GA                               
 

Kolmunnaveiðum lokið í ár

Beitir NK á kolmunnamiðunum í færeysku lögsögunni. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitir NK á kolmunnamiðunum í færeysku lögsögunni.
Ljósm. Helgi Freyr Ólason
Síldarvinnsluskipin Beitir og Börkur eru á landleið og hafa lokið veiðum í ár. Að undanförnu hafa þau verið að kolmunnaveiðum í færeysku lögsögunni ásamt Bjarna Ólafssyni AK sem þegar er hættur veiðum. Gert er ráð fyrir að skipin komi til heimahafnar síðdegis á morgun eða annað kvöld. Aflinn um borð í Beiti er um 950 tonn og um 200 tonn um borð í Berki. Hjörvar Hjálmarsson skipstjóri á Berki segir að lítið af fiski hafi verið á ferðinni í færeysku lögsögunni að undanförnu. „Við erum einungis búnir að taka tvö hol og aflinn er um 200 tonn. Þetta hefur verið hræðilega lélegt síðustu dagana, það hafa verið um 5-6 tonn á tímann. Nú er útlit fyrir brælu fram á sunnudag og síðan á að koma bræla á ný á mánudag þannig að það er skynsamlegast að koma sér heim í jólafrí. Við komum við í Færeyjum á heimleiðinni þannig að strákarnir eiga kost á að kaupa jólagjafir handa konunum þar," segir Hjörvar.

Kolmunna landað í Neskaupstað

Borkur des 2018 HFBörkur NK kom með 2100 tonn af kolmunna í gær. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonOBörkur NK kom með 2100 tonn af kolmunna í gær.
Ljósm. Helgi Freyr Ólason
Börkur NK kom með 2.100 tonn af kolmunna af Færeyjamiðum til Neskaupstaðar síðdegis í gær og seint í gærkvöldi kom Bjarni Ólafsson AK með 1.600 tonn. Leifur Þormóðsson stýrimaður á Berki segir að veiðiferð skipsins hafi tekið eina tólf daga. „Það var ekki mikil veiði og bölvaðar brælur sem trufluðu veiðarnar. Aflinn fékkst í einum níu holum og yfirleitt var dregið í um það bil sólarhring,“ segir Leifur. Börkur hélt á ný til veiða klukkan fimm í morgun.
 
Runólfur Runólfsson skipstjóri á Bjarna Ólafssyni segir að veiðiferð skipsins hafi tekið níu daga en aflinn hafi fengist um 80 mílur austur af Færeyjum. „Einn dagurinn fór eingöngu í leit en aflinn fékkst í sex holum. Yfirleitt var dregið í um og yfir 20 tíma og fiskurinn gefur sig nánast eingöngu í myrkrinu. Á miðunum hefur verið slæmt veður og mikill straumur og almennt slæmar aðstæður til veiða. Við munum fara í jólafrí að löndun lokinni,“ segir Runólfur.

Jafnlaunavottun fyrir lok ársins

Jafnlaunavottun fyrir lok ársinsHjá Síldarvinnslunni stendur nú yfir lokaundirbúningur fyrir jafnlaunaúttekt sem mun fara fram í næstu viku. Það er fyrirtækið BSI á Íslandi sem annast úttektina en BSI er faggild skoðunarstofa. Í úttektinni er metið hvort jafnlaunakerfi Síldarvinnslunnar standist kröfur staðalsins ÍST 85:2012, en ef svo reynist mun fyrirtækið fá svokallaða jafnlaunavottun. Fyrsta stigs úttekt fór fram í október og gekk hún vel að sögn Hákonar Ernusonar, starfsmannastjóra. „Það voru gerðar nokkrar athugasemdir við uppleggið hjá okkur, sem við höfum svo verið að vinna í að laga fyrir lokaúttektina. Við höfum þurft að leggjast í mikla greiningu á launamálunum hjá okkur, en í lokaúttektinni eru skoðuð raungögn úr launakerfinu. Þá eru allar launagreiðslur fyrir heilan mánuð teknar til skoðunar og grafist fyrir um það hvort um einhvern óúskýrðan kynbundinn launamun sé að ræða. Við fengum Capacent í lið með okkur í þessa greiningu og er niðurstaðan sú að slíkur launamunur sé ekki fyrir hendi hjá fyrirtækinu. Það er með öðrum orðum enginn óútskýrður munur á launum karla og kvenna hjá fyrirtækinu í sambærilegum störfum, sem er ánægjulegt“, segir Hákon. „Þetta kemur okkur samt ekkert sérstaklega á óvart. Það er skýrt í starfsmannastefnunni okkar að laun eigi að ákvarðast af kjarasamningum, ábyrgð, hæfni og öðrum málefnalegum þáttum en ekki kynferði, kynhneigð, uppruna eða öðru slíku. Slík mismunun er ekki heimil hjá okkur. Við höfum nú sent launagögnin og greininguna til BSI og förum svo í lokaúttekina í næstu viku. Ef allt gengur að óskum verðum við því komin með jafnlaunavottun fyrir lok árs, sem er það sem við stefndum að. Fresturinn til að uppfylla kröfur staðalsins var reyndar lengdur til áramóta 2019, en við tókum ákvörðun um að keyra þetta áfram og klára þetta sem fyrst. Þessi vinna hefur verið mjög gagnleg fyrir okkur og mun hún nýtast vel til að tryggja faglega stjórnun launamála til framtíðar“, segir Hákon að lokum. 
 
Starfsmenn sem vilja frekari útskýringar á jafnlaunagreiningunni geta snúið sér til Hákonar starfsmannastjóra.

Beitir með 2000 tonn af kolmunna

Beitir NK með gott kolmunnahol. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitir NK með gott kolmunnahol.
Ljósm. Helgi Freyr Ólason
Beitir NK kom til Neskaupstaðar í gærkvöldi með 2000 tonn af kolmunna sem fengust í færeysku lögsögunni. Gert er ráð fyrir að skipið haldi á ný til veiða í dag. Skipstjóri á Beiti í veiðiferðinni var Tómas Kárason og sló heimasíðan á þráðinn til hans. „Túrinn var ansi langur. Við hófum veiðar 26. nóvember og brælur trufluðu veiðarnar töluvert. Meðal annars lágum við í höfn í Færeyjum í eina 12 tíma. Aflinn var misjafn, stundum var lítið en stundum nokkuð gott. Aflinn fékkst í átta holum og það var lengi dregið. Lengst drógum við í 30 tíma. Besta holið gaf 450 tonn en þau fóru alveg niður í 100 tonn. Framan af var veitt 80-90 mílur norðaustur af Færeyjum en síðan færðum við okkur sunnar en vorum samt alltaf í svipaðri fjarlægð frá eyjunum,“ segir Tómas.
 
Börkur NK, Bjarni Ólafsson AK og Polar Amaroq eru einnig allir að kolmunnaveiðum við Færeyjar
 

Undirflokkar