Börkur með 1.200 tonn af feitri og flottri síld

Börkur NK á síldarmiðunum. Ljósm. Guadalupe LaizBörkur NK á síldarmiðunum.
Ljósm. Guadalupe Laiz
Börkur NK kom til Neskaupstaðar í morgun með 1.200 tonn af síld. Síldin er öll unnin í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar. Hjörvar Hjálmarsson skipstjóri segir að veiðiferðin hafi gengið vel. „Við fengum aflann í fimm holum austur undir miðlínu á milli Færeyja og Íslands, um 140 mílur austur af Norðfirði. Aflinn var 200 tonn í fyrstu þremur holunum, 400 tonn í því fjórða og 200 tonn í því fimmta en þá var einungis dregið í 25 mínútur. Það virtist vera síld á stóru svæði þegar við komum þarna og í gær mátti sjá stóra síldarflekki sem gáfu vel. Síldin er feit og flott og afar góð í alla staði,“ sagði Hjörvar.
 
Beitir NK er á síldarmiðunum en Bjarni Ólafsson AK er að kolmunnaveiðum. Bjarni Ólafsson var að hefja veiðar út af Seyðisfjarðardýpi í morgun.
 
 

Hvað er skuttogari og hver var fyrsti íslenski skuttogarinn?

Hvað er skuttogari og hver var fyrsti íslenski skuttogarinn?Í tilefni af því að Síldarvinnslan verður 60 ára hinn 11. desember nk. munu birtast pistlar um sögu fyrirtækisns á heimasíðunni af og til út árið. Hér verður fjallað um fyrsta skuttogara Síldarvinnslunnar, Barða NK 120, og spurninguna um það hvort hann hafi verið fyrsti skuttogarinn í eigu Íslendinga.
 
Barði NK, fyrsti skuttogari Íslendinga að toga í Grindavíkurdýpi árið 1977. Ljósm. Kristinn BenediktssonBarði NK, fyrsti skuttogari Íslendinga að toga í
Grindavíkurdýpi árið 1977. Ljósm. Kristinn Benediktsson
Stundum þrefa menn um eitthvað sem skiptir litlu máli. Oft hefur til dæmis verið þráttað um það hver fyrsti íslenski skuttogarinn hafi verið. Norðfirðingar hafa haldið því fram að það hafi verið Síldarvinnslutogarinn Barði sem kom í fyrsta sinn til heimahafnar í Neskaupstað 14. desember 1970 og í kjölfar hans kom systurskipið Hólmatindur til Eskifjarðar. Aðrir hafa bent á að Siglufjarðarskipin Siglfirðingur og Dagný hafi tekið trollið inn að aftan og því hljóti þau að vera á undan Barða í skuttogararöðinni. Árið 1979 birtust fróðlegar greinar í Ægi um þróun í gerð og búnaði fiskiskipa og var þar meðal annars fjallað um skuttogara og helstu einkenni þeirra. Greinarnar byggðu á erindi sem Auðunn Ágústsson og Emil Ragnarsson fluttu á ráðstefnu sem Verkfræðingafélag Íslands hélt í marsmánuði 1979. Í umræddum greinum er meðal annars skilgreint með skýrum hætti hvað skuttogari er og er þá gerður samanburður á síðutogara og skuttogara. Skilgreiningin er svofelld:
     
Þegar síðutogari og skuttogari eru bornir saman eru æðimargir þættir í hönnun og fyrirkomulagi frábrugðnir þótt veiðarfærið sjálft sé í grundvallaratriðum það sama. Meginmunurinn er tvö heil þilför milli stafna á skuttogara, gafllaga skutur með skutrennu upp á efra þilfar, yfirbygging framskips, íbúðir almennt framskips og togþilfar á afturþilfari...
     
Í tækjabúnaði verða meginbreytingar í veiðibúnaði og búnaði við meðhöndlun á aflanum. Vindueiningum fjölgar, þar sem við bætast allar þær hjálparvindur og hjálpartromlur sem ekki voru fyrir hendi á síðutogurum, en almennt var aðeins um koppa á togvindu að ræða. Togvindum og ýmsum hjálparvindum er nú fjarstýrt frá brú, en á síðutogurunum var togvindunni stjórnað við sjálfa vinduna. Í sambandi við meðhöndlun aflans, sem nú fer fram undir lokuðu þilfari, kemur aukin hagræðing og nýr búnaður ...
 
Niðurstaða greinarhöfundanna er skýr: Fyrsti skuttogari Íslendinga var Barði frá Neskaupstað. Þeir fjalla einnig um siglfirsku skipin sem áður voru nefnd. Þeir orða niðurstöðu sína þannig:
 
Fyrsti skuttogari Íslendinga var Barði NK 120, keyptur frá Frakklandi í desember 1970, en byggður þar árið 1966. Áður, eða í ágúst 1970, var keypt frá Þýskalandi til landsins togskip af hollenskri gerð, sem hlaut nafnið Dagný SI 70. Það skip var ekki með heilt efra þilfar aftur að skut og án rennu en síðar var því breytt, byggð skutrenna og aftasta hluta neðra þilfars lokað. Rétt er þó að nefna hér að árið 1964 var byggt í Noregi tog- og síldveiðiskip, Siglfirðingur SI 150, eins þilfars afturbyggt skip með skutrennu sem er því í reynd fyrsta íslenska skipið með skutrennu en fellur ekki inn í skilgreiningu þá sem hér er lögð til grundvallar fyrir skuttogara. 
 
Skilgreining sú á skuttogara sem greinarhöfundarnir byggja á er almennt viðurkennd og ætti því að vera óþarfi að þrefa frekar um það hver var fyrsti skuttogari landsmanna. Hitt er svo annað mál að tilkoma Barða var undanfari skjótra og viðamikilla breytinga; um áramótin 1978-1979 áttu Íslendingar orðið hvorki fleiri né færri en 79 skuttogara og sjávarútvegur landsmanna hafði tekið miklum stakkaskiptum á tæpum áratug.  

Tankur tekur stakkaskiptum

Steintankurinn austan gömlu fiskvinnslustöðvarinnar í Neskaupstað hefur tekið stakkaskiptum. Til þessa hefur tankurinn kúrt á sínum stað og látið lítið fyrir sér fara en nú hefur hann verið málaður og skreyttur þannig að hann fer ekki framhjá neinum sem á leið hjá. Á meðal þess sem málað hefur verið á tankinn eru annars vegar orðin SÍLD og SÆLA og hins vegar SÚLD og BRÆLA. Sjálfsagt eru skiptar skoðanir um tankinn sem listaverk en víst er að hinn nýi svipur hans er skemmtileg tilbreyting í hversdagsleikann.
 
Tankurinn austan gömlu fiskvinnslustöðvarinnar hefur tekið stakkaskiptum. Ljósm. Hákon ErnusonTankurinn austan gömlu fiskvinnslustöðvarinnar
hefur tekið stakkaskiptum. Ljósm. Hákon Ernuson
Skreyting tanksins er eitt af þeim verkefnum sem unnið hefur verið í Neskaupstað í sumar á vegum Art Attack – verkefnisins, en listamenn hafa heimsótt bæinn á vegum verkefnisins og lífgað upp á mannlífið með fjölbreyttri list. Það voru þau Björn Loki og Elsa Jónsdóttir frá Stúdíói Kleinu sem önnuðust skreytinguna á tankinum en þau sérhæfa sig í að handmála skilti og auglýsingar upp á gamla mátann. 
 
Í tilefni af þeim stakkaskiptum sem tankurinn hefur tekið er sjálfsagt að rifja upp nokkra þætti úr sögu hans. Tankurinn var reistur á kreppuárunum í atvinnubótavinnu en þá var brædd síld og síðar karfi í Fóðurmjölsverksmiðju Norðfjarðar og þurfti nauðsynlega tank undir lýsi. Starfsemi Fóðurmjölsverksmiðjunnar lauk árið 1940 en árið 1944 festi Samvinnufélag útgerðarmanna kaup á eignum hennar, þar á meðal umræddum tanki. Lét Samvinnufélagið rífa Fóðurmjölsverksmiðjuna að mestu og reisti fiskvinnslustöð sína á þeim stað sem verksmiðjan stóð á. Árið 1943 hóf Samvinnufélag útgerðarmanna olíusölu til báta og tók steintankinn þá á leigu undir olíu. Samvinnufélagið annaðist olíusölu allt til ársins 1947 eða þar til Olíusamlag útvegsmanna var stofnað. Olíusamlagið festi kaup á steintankinum og notaði hann fyrir olíubirgðir, meðal annars var svartolía fyrir togara geymd í honum um tíma. 
 
Síldarvinnslan hóf að nota tankinn undir lýsi þegar síldarverksmiðja fyrirtækisins tók til starfa árið 1958 og ári síðar festi hún kaup á tankinum. Að því kom að Síldarvinnslan lét reisa aðra lýsistanka og var þá steintankurinn nýttur með öðrum hætti. Dyr voru gerðar á tankinn og eftir það var komið upp hreistursvélum til að afhreistra karfa í honum. Árið 1979 var síðan komið upp búnaði í tankinum til að hreinsa loðnuhrogn og fór slík hreinsun fram þar fram undir árið 2000. Þá var söltuð síld í tankinum haustið 1980. Á seinni árum hefur tankurinn verið nýttur sem geymsla.
 
Steintankurinn á sér merka sögu eins og mörg önnur mannvirki sem lengi hafa verið í notkun. Hann hefur gengið undir ýmsum nöfnum og var lengi ýmist nefndur Colosseum eða hringleikahúsið. Eitt er þó víst að tankurinn hefur aldrei vakið jafn mikla athygli og einmitt núna. Hann á þá athygli fullkomlega skilið. 
 

Tandraberg framleiddi 25.000 bretti í september

Frá brettaverksmiðju Tandrabergs. Ljósm. Hákon ErnusonFrá brettaverksmiðju Tandrabergs. Ljósm. Hákon ErnusonSeptember sl. var svo sannarlega annasamur mánuður hjá starfsmönnum Tandrabergs. Tandraberg annast meðal annars landanir úr fiskiskipum, útskipanir og smíði á vörubrettum en brettin eru nýtt undir frosnar fiskafurðir. Framleiðsla á frosnum afurðum hefur aukist mikið í Fjarðabyggð með tilkomu nýs uppsjávarfrystihúss á Eskifirði og hefur framleiðsla á vörubrettunum aukist í samræmi við það. Einar Birgir Kristjánsson framkvæmdastjóri Tandrabergs segir að umsvifin í Fjarðabyggðarhöfnum séu gríðarleg og það sé ærið verkefni fyrir fyrirtækið að veita þá þjónustu sem þörf er á. „Við byggðum brettaverksmiðju í Neskaupstað og tók hún til starfa árið 2015. Í verksmiðjunni starfa 4-5 menn. Við gætum aldrei annað þörfinni fyrir bretti ef verksmiðjan væri ekki til staðar. Við framleiddum 25.000 bretti í nýliðnum september en með gamla laginu hefði slík framleiðsla krafist 260-270 dagsverka. Brettaframleiðslan fer allvíða en langflest bretti eru nýtt af Síldarvinnslunni og Eskju. Nokkuð fer til Loðnuvinnslunnar en minna til annarra fyrirtækja. Þessi bretti eru notuð jafnóðum og þau eru framleidd og á notkuninni má sjá að framleiðslan hjá sjávarútvegsfyrirtækjunum í Fjarðabyggð, ásamt því sem vinnsluskip landa þar, er tæplega 31.000 tonn af frosnum afurðum í septembermánuði einum. Þetta eru ótrúlegar tölur. Síldarvinnslan notaði rúmlega 12.500 bretti í september og Eskja rúmlega 9.300, en Eskja setur meira af afurðum á hvert bretti. Og þessi septembermánuður er ekkert einsdæmi; brettaframleiðslan í ágúst var litlu minni eða 22.300 bretti. Í brettaverksmiðjunni er búið að framleiða 76.000 bretti það sem af er árinu og er ekki ósennilegt að framleiðslan nái 100.000 brettum áður en áramót ganga í garð,“ sagði Einar Birgir.   
 

Glæsilegur tæknidagur

Fjölmenni á kynningu Síldarvinnslunnar á tæknidegi fjölskyldunnar. Ljósm. Smári GeirssonFjölmenni á kynningu Síldarvinnslunnar á
tæknidegi fjölskyldunnar. Ljósm. Smári Geirsson
Tæknidagur fjölskyldunnar fór fram í Verkmenntaskóla Austurlands sl. laugardag en það er Verkmenntaskólinn ásamt Austurbrú sem standa fyrir honum. Þetta er í fimmta sinn sem tæknidagurinn er haldinn en á honum efna fyrirtæki og stofnanir til kynningar á starfsemi sinni og er þá ekki síst lögð áhersla á að kynna ýmsar nýjungar. Eins má kynnast hinu fjölbreytta námsframboði Verkmenntaskólans á þessum degi.  Sannast sagna er dagurinn sífellt glæsilegri ár frá ári og ljóst er að Austfirðingar kunna vel að meta það sem boðið er upp á þennan dag. Sérstök áhersla er lögð á að dagurinn höfði til allra aldurshópa og þá ekki síst til barna.
 
Að þessu sinni skráðu tæplega 1.200 manns nöfn sín í gestabækur tæknidagsins en gera má ráð fyrir að alls hafi 1.200 – 1.500 manns notið þeirrar dagskrár sem boðið var upp á. Fólk kom á tæknidaginn víða að af Austurlandi og oft mátti sjá að heilu fjölskyldurnar höfðu lagt land undir fót til að njóta dagsins.
 
Eins og venjulega tók Síldarvinnslan virkan þátt í deginum. Starfsemi fyrirtækisins var kynnt með ýmsu móti og eins var gestum boðið að njóta góðra veitinga sem unnar voru úr hráefni úr hafinu. Þarna mátti gæða sér á unnum loðnuhrognum (masago), reyktri grálúðu, reyktum og niðursoðnum makríl, sölum,  harðfiski og gómsætri síld. Mikill fjöldi gesta heimsótti kynningarsvæði Síldarvinnslunnar og ekki var annað að sjá en sælgætið úr hafinu slægi í gegn. 

Argentískur ljósmyndari um borð í Beiti

Guadalupe LaizGuadalupe LaizGuadalupe Laiz er argentískur ljósmyndari sem fór í veiðiferð með Beiti NK um síðustu helgi. Haldið var til veiða á laugardagsmorgni og komið til hafnar með 1.200 tonn af síld á sunnudagskvöldi. Guadalupe hefur aldrei áður farið á skipi út á rúmsjó og aldrei áður stigið fæti um borð í fiskiskip þannig að veiðiferðin með Beiti var henni ögrandi upplifun. Hún tók margar frábærar ljósmyndir í ferðinni og fylgir sýnishorn af þeim með þessum pistli.
 
Guadalupe er fædd og uppalin í borg sem heitir Mar del Plata og er hún ekki langt frá höfuðborginni Buenos Aires. Hún menntaði sig í þýðingarfræðum en að því námi loknu fluttist hún til Colorado í Bandaríkjunum og hóf nám í ljósmyndun. Frá því að ljósmyndanáminu lauk hefur hún starfað sjálfstætt sem ljósmyndari.
 
Guadalupe kom fyrst til Íslands fyrir þremur árum og varð ástfangin af landinu. Hún heillaðist af íslenskri náttúru og íslenski hesturinn á hug hennar að miklu leyti. Hún vinnur nú að ljósmyndabók um íslenska hestinn. Guadalupe er nú á Íslandi í þriðja sinn og kom til Neskaupstaðar á vegum Art Attack verkefnisins. „Fyrir mig hefur verið einstaklega lærdómsríkt og ánægjulegt að dvelja í Neskaupstað. Fólk hefur sýnt mér svo mikla hlýju og það hefur einnig sýnt því áhuga sem ég er að fást við. Mér hefur fundist frá upphafi að ég sé sérstaklega velkomin hér,“ segir Guadalupe.
 
Argentískur ljósmyndari um borð í BeitiSjóferðin á Beiti er eitt af því áhugaverðasta sem argentíski ljósmyndarinn hefur tekið sér fyrir hendur. „Ég mun aldrei gleyma þessari sjóferð. Hún er merk lífsreynsla fyrir mig. Ég hef aldrei fengist við jafn ögrandi verkefni og allt um borð í skipinu var mér algjörlega framandi. Í upphafi sjóferðarinnar var ég mjög sjóveik. Ég hélt um tíma að ég yrði ófær um að taka myndir um borð en hægt og bítandi leið mér skár. Áhöfnin tók afar vel á móti mér en í fyrstu voru sjómennirnir hljóðir. Það átti hins vegar eftir að breytast og það var virkilega gaman að spjalla við þá. Ég fylgdist með störfum áhafnarinnar um borð og myndaði. Það er svo sannarlega hægt að dást að þessum mönnum. Þeir gengu svo fumlaust að öllum sínum störfum og leystu öll verk svo fljótt og vel af hendi að það er aðdáunarvert. Það var ævintýri fyrir mig að fá að vera innan um þá og mynda. Skipið er líka alveg stórkostlegt. Það er svo stórt og kraftmikið og mér fannst ég örugg um borð allan tímann. Aðbúnaðurinn um borð er líka svo ótrúlega góður. Ég hef aldrei upplifað neitt þessu líkt og er þakklát fyrir að hafa fengið að fara þessa ferð,“ sagði Guadalupe Laiz.
 
Argentískur ljósmyndari um borð í BeitiGuadalupe er nú orðin vel sjóuð og er rætt um að hún fari jafnvel í aðra sjóferð með Síldarvinnsluskipi.
 
Þeir sem vilja skoða myndir Guadelupe er bent á heimasíðuna hennar www.guadalupelaiz.com.
 
 
 
Argentískur ljósmyndari um borð í Beiti
 
Argentískur ljósmyndari um borð í Beiti
 
Argentískur ljósmyndari um borð í Beiti
 
Argentískur ljósmyndari um borð í Beiti
 
Argentískur ljósmyndari um borð í Beiti

Tæknidagur fjölskyldunnar verður á laugardaginn

Frá kynningu Síldarvinnslunnar á tæknidegi 2016. Ljósm. Hákon ErnusonFrá kynningu Síldarvinnslunnar á tæknidegi 2016.
Ljósm. Hákon Ernuson
Tæknidagur fjölskyldunnar verður haldinn í Verkmenntaskóla Austurlands í fimmta sinn nk. laugardag. Auk Verkmenntaskólans stendur Austurbrú fyrir deginum og hefur lengi verið unnið að undirbúningi hans. Dagskráin hefst kl 12.00 og lýkur kl. 16.00 og er aðgangur ókeypis.
 
Eins og áður er dagskrá tæknidagsins afar fjölbreytt og má segja að kappkostað sé að höfða til allra aldurshópa. Fjöldi fyrirtækja og stofnana munu kynna starfsemi sína og munu gestir geta aflað sér margþættra upplýsinga um tækninýjungar. Þá verður fjölbreytt námsframboð Verkmenntaskólans kynnt og munu gestir geta séð þann kennslubúnað sem skólinn ræður yfir. Sem dæmi um það sem boðið verður upp á á tæknideginum má nefna að Háskólinn á Akureyri mun kynna sýndarveruleika, Matís mun fræða um fílatannkrem, Slökkvilið Fjarðabyggðar mun bjóða upp á reykköfun, últrahlauparinn Þorbergur Ingi Jónsson mun fræða um hlaup í 3000 metra hæð, Fab Lab – smiðjan verður kynnt o.fl. o.fl. Dagskráin er vægast sagt fjölskrúðug og forvitnileg.
 
Síldarvinnslan mun að sjálfsögðu taka fullan þátt í tæknideginum eins og áður. Mun starfsemi fyrirtækisins verða kynnt með ýmsu móti og eins verður gestum boðið að gæða sér á ýmsum framleiðsluvörum. Hjá Síldarvinnslunni er tæknidagurinn tilhlökkunarefni og þannig er það hjá öllum þeim sem hafa kynnst honum. Dagurinn hefur verið afar fjölsóttur og má gera ráð fyrir að margir leggi leið sína í Verkmenntaskólann nk. laugardag.

Nóg af síld og vinnsla gengur vel

Síldin er bæði heilfryst og flökuð. Ljósm. Hákon ErnusonSíldin er bæði heilfryst og flökuð. Ljósm. Hákon ErnusonBeitir NK er að landa 1.235 tonnum af norsk-íslenskri síld til vinnslu í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Væntanlega verður lokið við að landa úr honum annað kvöld. Á undan Beiti landaði Bjarni Ólafsson AK 730 tonnum.
 
Jón Gunnar Sigurjónsson yfirverkstjóri í fiskiðjuverinu segir  að síldin sé nokkuð blönduð en það gangi vel að vinna hana. Síldin er bæði flökuð og heilfryst. Jón Gunnar segir að gert verði hlé á vinnslunni á föstudagskvöld og þá fái starfsfólk fiskiðjuversins helgarfrí.
 
Börkur NK kom til hafnar í gær undan brælu og eins til að taka nýtt troll. Hálfdan Hálfdanarson skipstjóri segir að það sé töluvert af síld að sjá á miðunum. „Við komum með 510 tonn sem við fengum í tveimur holum í Seyðisfjarðardýpinu um 40-50 mílur frá landi. Nú má gera ráð fyrir að síldin fari að færa sig í austurátt og þá þarf að elta hana eitthvað lengra,“ sagði Hálfdan.    
 

Makrílveiðum lokið hjá Síldarvinnsluskipunum

Börkur NK og Bjarni Ólafsson AK í Norðfjarðarhöfn. Ljósm. Hákon ErnusonBörkur NK og Bjarni Ólafsson AK
í Norðfjarðarhöfn. Ljósm. Hákon Ernuson
Makrílveiðum er nú lokið hjá Síldarvinnslu-skipunum. Þeim lauk með tilraunum Barkar NK og Bjarna Ólafssonar AK til að veiða makríl í nót í Smugunni.Síðustu daga hafa skipin reynt nótaveiðarnar með hverfandi árangri. Börkur kom fyrr í mánuðinum með 630 tonn af makríl sem veiddist í nót og því þótti sjálfsagt að gera frekari tilraunir til nótaveiði enda nótaveiddur makríll álitinn betra hráefni en makríll veiddur í troll. Eftir nokkrar nánast árangurslausar tilraunir til að kasta á makríl hafa bæði skipin nú snúið sér að síldveiði og kom Börkur til Neskaupstaðar um hádegisbil með 740 tonn og Bjarni Ólafsson er að hefja veiðar í Norðfjarðardýpi. Hjörvar Hjálmarsson skipstjóri á Berki sagði að lítið hefði verið að sjá af makríl í Smugunni sem unnt hefði verið að kasta nót á með einhverjum árangri. „Við leituðum í þrjá daga að einingum sem gætu gefið eitthvað í nótina en það var býsna lítið að sjá. Við köstuðum þrisvar, búmmuðum algjörlega tvisvar en fengum 40 tonn í einu kastinu. Síðan versnaði veðrið og þá fórum við að huga að síld sem við tókum í troll. Við stoppuðum í 12 tíma og tókum síldaraflann í þremur holum. Það er ennþá makríll á þessum miðum þó svo að erfitt sé að ná honum í nót. Það voru til dæmis bátar að fá ágætt í trollið í gærmorgun og fram eftir degi en þá brældi og nú er leiðindaveður þarna. Þegar við komum á miðin í Smugunni voru norskir bátar að fiska makríl í nót inni í norskri lögsögu en svo datt þetta niður hjá þeim og þeir voru mikið að leita. Líklega er kominn sá tími að erfitt er að finna makríl sem er veiðanlegur í nót auk þess sem fiskurinn er erfiður viðureignar – hann fer hratt yfir. Síðan eru veður tekin að versna á þessum árstíma og eins er langt að fara í Smuguna þannig að líklega munu menn ekki reyna frekar með nótinni að sinni,“ sagði Hjörvar.
 
Runólfur Runólfsson skipstjóri á Bjarna Ólafssyni tók undir með Hjörvari og sagði að líklega þyrfti að hefja veiðar á makríl í nót fyrr. „Það var ekkert að hafa í nótina úti í Smugu þessa daga. Við köstuðum þrisvar og búmmuðum alltaf. Fiskurinn er ekki í torfum í ríkum mæli þegar komið er fram á þennan tíma auk þess sem hann er snælduvitlaus – æðir út um allan sjó og fer út og suður. Það er líka erfitt að eiga við þetta með nót þegar hausta tekur og veður versna. Niðurstaðan varð sú að við höfum snúið okkur að síldinni og vorum rétt í þessu að kasta trollinu í Norðfjarðardýpinu,“ sagði Runólfur.

Blængur er gott skip með mikla veiðigetu

Blængur NK   Ljósm. Hákon ErnusonBlængur NK Ljósm. Hákon ErnusonBlængur kom til Neskaupstaðar í gærkvöldi eftir vel heppnaða veiðiferð. Skipið millilandaði á Akureyri 16. september og fóru þá í land um 10.000 kassar. Síðan er gert ráð fyrir að landa á morgun í Neskaupstað ef veður leyfir, en löndun fer helst ekki fram í mikilli rigningu. Heildarverðmæti aflans í veiðiferðinni er tæplega 110 milljónir króna. Theodór Haraldsson var skipstjóri fyrri hluta veiðiferðarinnar en eftir millilöndun settist Steinþór Hálfdanarson í skipstjórastólinn, en Steinþór hefur ekki verið með Blæng áður. Heimasíðan ræddi við Steinþór og spurði hvernig veiðiferðin hefði gengið: „Það má segja að hún hafi gengið vel, en þó var tíðin heldur rysjótt síðustu dagana. Uppistaðan í aflanum er karfi en síðan er töluvert af ufsa og þorski. Við vorum mest á Vestfjarðamiðum, á Víkurálshorni í svonefndri Nætursölu og á Halanum. Undir lokin tókum við einn sólarhring á Mánáreyjahrygg og enduðum síðan á Langanesgrunni og Digranesflaki. Það fer ekkert á milli mála að Blængur er gott skip með mikla veiðigetu. Skipið er kröftugt og gott að fiska á það. Síðan er alltaf verið að auka afköstin á vinnsludekkinu og lagfæra það þannig að mér líst vel á útgerð þessa skips,“ sagði Steinþór.

Beitir með síld úr Norðfjarðar- og Seyðisfjarðardýpi

Beitir NK kom með 1.050 tonn af síld til Neskaupstaðar í gær. Ljósm. Hákon ErnusonBeitir NK kom með 1.050 tonn af síld til Neskaupstaðar í gær.
Ljósm. Hákon Ernuson
Beitir NK kom til Neskaupstaðar í gærmorgun með 1.050 tonn af síld. Síldin fer öll til vinnslu í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar. Sturla Þórðarson skipstjóri segir að töluvert af síld sé á þessum slóðum. „Við fengum þennan afla í fjórum holum í Norðfjarðar og Seyðisfjarðardýpi, bæði djúpt og grunnt. Þetta er stór og falleg síld, 380-400 gramma meðalstærð. Ég geri ráð fyrir að löndun ljúki í kvöld,“ sagði Sturla.
 
Bæði Börkur NK og Bjarni Ólafsson AK eru að makrílveiðum í Smugunni með nót. Litlar fréttir bárust frá skipunum í gær en vonandi gefur makríllinn sig í nótina fljótlega.

Tímamót: Börkur NK veiðir makríl í nót

20170921 124941

Börkur með 540 tonna makrílkastið á síðunni. Ljósm: Hálfdan Hálfdanarson

Börkur NK er á landleið með 630 tonn af makríl sem fékkst í Smugunni, nánar tiltekið 280 mílur austur af landinu rétt við færeysku lögsöguna. Hér er um tímamót að ræða því aflinn fékkst í nót en nótaveiðar á makríl hafa ekki verið reyndar af íslenskum skipum frá því að makrílveiðar hófust fyrir alvöru fyrir áratug eða svo. Aflinn fékkst í tveimur köstum og skilaði fyrra kastið 540 tonnum. Hálfdan Hálfdanarson skipstjóri á Berki er að vonum ánægður með árangur veiðiferðarinnar. „Við vitum ekki betur en að þetta sé í fyrsta sinn sem íslenskt skip veiðir makríl í nót frá því að makrílveiðitímabilið hér við land hófst. Makríllinn hefur verið veiddur í flotvörpu hingað til. Á áttunda áratug síðustu aldar fengu einhver íslensk síldarskip makríl í nót þegar þau voru að veiðum í Norðursjó og einhvern tímann síðar voru gerðar árangurslitlar tilraunir til makrílveiða í nót í færeyskri lögsögu. Það má því segja að þessi veiðiferð okkar marki viss tímamót. Fullyrt er að nótamakríll sé mun betra hráefni en makríll veiddur í flotvörpu enda er beðið eftir hráefninu í fiskiðjuverinu í Neskaupstað með miklum spenningi. Ég veit að japanskir kaupendur hafa til dæmis greitt hærra verð fyrir nótamakrílinn,“ sagði Hálfdan.

Bökru NK nót

Þegar þrengt er að makrílnum í nótinni hefst heldur betur fjör. Ljósm: Ísak Fannar Sigurðsson

                Hálfdan segir að snúið sé að eiga við makrílinn þegar veitt er í nót. „Við búmmuðum þrisvar áður en við fengum afla. Fiskurinn er svo sprettharður og erfiður viðureignar að það þarf allt að ganga upp svo árangur náist. Menn þurfa að læra á þetta eins og allt annað. Þegar þrengt er að fiskinum í nótinni hefst heldur betur fjör. Hann stendur nánast upp á endann og einungis sporðurinn í sjónum. Það heyrist hávært skvamp og mikil læti enda er makríllinn kraftmeiri og öflugri en aðrir uppsjávarfiskar,“ sagði Hálfdan að lokum.

                Börkur mun væntanlega koma til Neskaupstaðar á milli klukkan átta og níu í kvöld og gert er ráð fyrir að vinnsla á nótamakrílnum hefjist þá fljótlega. Beitir NK kom í nótt til Neskaupstaðar með tæplega 700 tonn af fallegri síld sem fékkst í Norðfjarðardýpi og utan kantsins útaf Norðfjarðardýpi. Að sögn Tómasar Kárasonar skipstjóra var mikið af síld að sjá á þessum slóðum.

Togarar landa á Seyðisfirði

Gullver NS. Ljósm. Ómar BogasonGullver NS. Ljósm. Ómar BogasonÍ gær lönduðu ísfisktogararnir Gullver NS og Vestmannaey VE á Seyðisfirði. Gullver landaði rúmlega 100 tonnum í sumarblíðunni og Vestmannaey 75 tonnum. Afli Gullvers var mest þorskur og karfi en hjá Vestmannaey var nánast allur aflinn þorskur. Jónas P. Jónsson skipstjóri á Gullver lætur vel af aflabrögðum eystra. „Við fórum út á miðvikudag og það tók okkur dálítinn tíma að finna þorskinn en þegar hann fannst á Gerpisflakinu gekk vel að veiða. Í reyndinni fengum við megnið af þorskinum á einum sólarhring, síðan fengum við um 18 tonn af karfa og lítilsháttar af ufsa og ýsu. Verðin hafa verið að þokast upp að undanförnu og það skiptir miklu máli en fyrr á árinu voru þau skelfilega léleg eins og kunnugt er. Við munum halda til veiða á ný eftir hádegi í dag og gerum ráð fyrir að halda á sömu mið og síðast,“ segir Jónas.
 
Fiskvinnslustöðin á Seyðisfirði fékk afla úr báðum skipunum og segir Ómar Bogason rekstrarstjóri stöðvarinnar að nóg sé að gera. Ómar segir að nú sé minna fryst en oft áður og meira sent út ferskt. „Frá okkur fara hnakkar til Frakklands og nú er farið að flytja út fersk flök til Þýskalands og það gengur vel. Þessi fiskur fer út með Norrænu, skipum Eimskips og Mykinesi frá Þorlákshöfn,“ segir Ómar.
 

Makrílveiðar í köldum sjó

pais

Polar Amaroq togar við borgarísjakann. 

                Þann 18. ágúst sl. var grænlenska uppsjávarskipið Polar Amaroq hætt makrílveiðum á Grænlandsmiðum og hafði snúið sér að síldinni. Skipið var á siglingu í leit að síld norðan Dorhn-banka þegar borgarísjaki birtist mönnum. Siglt var að jakanum til að skoða hann en þá gerðist hið óvænta; við jakann var vaðandi makríll á stórum blettum. Að sögn Geirs Zoёga skipstjóra kom þetta mönnum mjög á óvart enda sjórinn einungis 1-3ᵒ á þessum slóðum. „Þetta kom okkur í opna skjöldu og við köstuðum strax. Skemmst frá að segja fengum við þarna við borgarísjakann 1.100 tonn í þremur holum á 48 klukkutímum. Þetta var hörkuveiði og skipti okkur miklu máli því makrílveiðin í grænlenskri lögsögu var ekkert sérstaklega góð í sumar. Makríllinn sem fékkst þarna var líka alveg einstaklega stór eða 560-570 gramma fiskur. Ég hef aldrei séð svona meðalstærð í afla. Þetta sýnir okkur svart á hvítu að makríllinn getur haldið sig í býsna köldum sjó. Að undanförnu höfum við veitt makríl í Smugunni og þær veiðar hafa gengið afar vel. Við höfum landað í Færeyjum og erum búnir að veiða og vinna 2.300 tonn á 12 dögum. Það er mjög gott,“ sagði Geir.

Makríllinn gengur hratt í austur

Börkur NK. Ljósm. Hákon ErnusonBörkur NK. Ljósm. Hákon ErnusonBörkur NK er á landleið úr Smugunni með 1.160 tonn af makríl. Hann mun koma til Neskaupstaðar í fyrramálið en þá lýkur löndun úr Beiti NK. Hálfdan Hálfdanarson skipstjóri á Berki segir að vel hafi aflast í veiðiferðinni. „Það var jafn og góður afli en minnst fékkst þó yfir lágnættið. Makríllinn dreifði sér talsvert í myrkrinu. Við fengum þennan afla í fimm holum og magnið í hverju holi var á bilinu 170-330 tonn. Þetta er stór og fallegur fiskur og í honum er afar lítil áta. Hann ætti því að henta mjög vel til vinnslu. Makríllinn gengur býsna hratt í austur. Við vorum á miðunum í einn og hálfan sólarhring og hann fór í 50-60 mílur í austurátt á þeim tíma. Þegar við hættum veiðum vorum við 50-60 mílur frá norsku lögsögunni,“ sagði Hálfdan.
 
Um það leyti sem Börkur lagði af stað í land hóf Bjarni Ólafsson AK veiðar í Smugunni og er ráðgert að hann komi með afla til Neskaupstaðar þegar löndun lýkur úr Berki.
 

Beitir NK – „Breytir“ NK

Beitir NK – „Breytir“ NKÍ tilefni af því að Síldarvinnslan verður 60 ára hinn 11. desember nk. munu birtast pistlar um sögu fyrirtækisins á heimasíðunni af og til út árið. Hér verður fjallað um Beiti NK sem Síldarvinnslan festi kaup á árið 1981.
 
Vorið 1981 hófust umræður um að Síldarvinnslan festi kaup á nótaveiðiskipinu Óla Óskars RE. Á þessum tíma voru erfiðleikar í rekstri Síldarvinnslunnar og voru kaupin háð því að lánastofnanir samþykktu þau. Óli Óskars var smíðaður í Vestur-Þýskalandi árið 1958 og hét upphaflega Þormóður goði. Hann var í fyrstu síðutogari en var breytt í nótaskip árið 1978. Þá var skipið yfirbyggt og sett í það ný 2.640 hestafla vél. Skipið var 766 brúttólestir að stærð og gat borið um 1.300 tonn af loðnu.
 
Beitir NK eins og hann leit út þegar Síldarvinnslan festi kaup á honum árið 1981. Ljósm. Guðmundur SveinssonBeitir NK eins og hann leit út þegar Síldarvinnslan
festi kaup á honum árið 1981. Ljósm. Guðmundur Sveinsson
Mörgum kom það spánskt fyrir sjónir að Síldarvinnslan væri að kaupa nótaveiðiskip en fyrir átti fyrirtækið nótaveiðiskipið Börk NK. Loðnuveiðar höfðu verið takmarkaðar á þessum tíma og spáðu ýmsir loðnuveiðibanni. En ákveðin rök voru fyrir kaupunum. Síldarvinnslan átti afkastamikla loðnuverksmiðju sem fékk ekki nægjanlegt hráefni til vinnslu og fyrir afkomu hennar var afar mikilvægt að auka hráefnisöflunina. Þá var talið nauðsynlegt að Síldarvinnslan ætti sjálf uppsjávarveiðiskip sem öfluðu verksmiðjunni hráefnis vegna þess að samkeppni um hráefni var hörð og leiddi hún til yfirborgunar á því. Einnig töldu menn að drjúgan hluta loðnuvertíðar væri ekki unnt að treysta á að önnur skip sigldu með hráefnið austur. Loks ríkti bjartsýni um kolmunnaveiðar austur af landinu á þessum tíma og myndi nýtt nótaveiðiskip einnig leggja stund á slíkar veiðar.
 
Ein rökin fyrir kaupum á umræddu skipi voru þau að nauðsynlegt væri að efla atvinnulífið í Neskaupstað og skjóta undir það fleiri stoðum. Bent var á að með tilkomu skipsins yrði starfstími loðnuverksmiðjunnar lengri og atvinna og tekjur meiri auk þess sem sjómenn fengju góð pláss. Forsvarsmenn Síldarvinnslunnar horfðust í augu við að líklega yrði skipið rekið með tapi en á móti kæmi betri afkoma hjá loðnuverksmiðjunni.
 
Skemmst frá að segja gengu kaupin eftir og kom skipið í fyrsta sinn til nýrrar heimahafnar í Neskaupstað hinn 27. maí árið 1981. Fékk það nafnið Beitir NK og voru við það bundnar miklar vonir. Skipstjóri var Sigurjón Valdimarsson.
 
Segja má að útgerð Beitis í upphafi hafi ekki gengið áfallalaust fyrir sig. Kolmunnaveiðin árið 1981 gekk ekki vel og veiðar á sumar- og haustvertíð á loðnu voru stöðvaðar vegna lélegs ástands á loðnustofninum. Vegna þessarar stöðu ákvað stjórn Síldarvinnslunnar að láta gera ýmsar breytingar á Beiti svo skipið nýttist betur. Því var siglt til Akureyrar um miðjan marsmánuð 1982 og þar voru breytingarnar framkvæmdar í Slippstöðinni. Á skipið var sett skutrenna og skutrennuloki, útbúin aðstaða til aðgerðar á millidekki stjórnborðsmegin og þar komið fyrir hausingavél og flatningsvél enda var gert ráð fyrir að skipið færi á bolfiskveiðar og saltaði aflann um borð. Einnig var komið fyrir 10 tonna krana til að tæma úr poka og til annarra verka á efra þilfari. Þá var komið fyrir autotrolli við togvindur ásamt grandara- og gilsaspilum og reyndar ýmsum öðrum nýjum búnaði. Eftir þessar breytingar gat Beitir lagt stund á nótaveiðar og einnig veiðar með flotvörpu og botnvörpu og því mátti segja að hann væri orðinn einskonar fjölveiðiskip.
 
Beitir NK með fullfermi af loðnu árið 1998. Ljósm. Snorri SnorrasonBeitir NK með fullfermi af loðnu árið 1998.
Ljósm. Snorri Snorrason
Á næstu árum var Beitir ýmist á bolfiskveiðum eða veiðum á uppsjávartegundum og þurfti ávallt að gera töluverðar breytingar um borð á milli vertíða enda fóru gárungarnir að kalla skipið „Breyti“. Beitir veiddi um tíma rækju í ís og eins var gerð tilraun til að frysta rækju um borð. Þá var komið fyrir búnaði til að heilfrysta afla um borð og í kjölfar þess lagði Beitir stund á grálúðu- og karfaveiðar auk þess að veiða loðnu. Einnig var gerð skammvinn tilraun til að flaka aflann um borð og frysta flökin.
 
Á árinu 1995 fóru fram gagngerar endurbætur á Beiti í Póllandi. Ný brú var sett á skipið, fullkomnum útbúnaði til flotvörpuveiða komið fyrir og sett upp kerfi í lestum til kælingar á afla. Í kjölfarið á þessum breytingum ruddi Beitir brautina fyrir veiðar á loðnu í flotvörpu og eins hóf hann kolmunnaveiðar í verulegum mæli en slíkar veiðar höfðu ekki verið stundaðar við Ísland frá árinu 1982.
 
Eftir töluverða erfiðleika í byrjun var Beitir hið mesta happaskip og reyndist Síldarvinnslunni afar vel. Athyglisvert er hve oft þurfti að breyta skipinu og laga það að nýjum aðstæðum. Beitir var seldur til niðurrifs árið 2007 en margir eiga ljúfar minningar sem tengjast skipinu. 
 

Góður afli í miðri Smugu

Beitir NK að landa makríl. Ljósm. Smári GeirssonBeitir NK að landa makríl. Ljósm. Smári GeirssonBeitir NK er á landleið með 1.260 tonn af makríl sem fékkst í Smugunni. Kristinn Snæbjörnsson stýrimaður segir að framan af veiðiferðinni hafi afli verið tregur en sl. nótt hafi hins vegar verið mokveiði. „Við fórum alveg austur að norsku landhelgislínunni en þar var lítið að hafa. Við tókum þar ein þrjú hol en þau gáfu lítið. Við færðum okkur síðan í miðja Smuguna og þar var algjör mokveiði í nótt sem leið. Við tókum 330 tonn um miðnætti og síðan 650 tonn í morgun. Það voru 300 mílur í land þegar við lögðum af stað og við reiknum með að koma til Neskaupstaðar um kl. 10 í fyrramálið. Almennt má segja að makrílveiðin sé alltaf að færast austar eins og gera má ráð fyrir á þessum árstíma,“ sagði Kristinn.
 
Börkur NK er á miðunum og hóf veiðar í morgun. Bjarni Ólafsson AK hélt til veiða frá Neskaupstað í morgun en lokið var við að landa makríl úr honum í gær.
 

Eyjarnar hæstar í ýsunni

Birgir Þór Sverrisson skipstjóri á Vestmannaey VE. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonBirgir Þór Sverrisson skipstjóri á Vestmannaey VE.
Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
Vestmannaeyjatogararnir Vestmannaey VE og Bergey VE öfluðu vel á nýliðnu fiskveiðiári. Afli Vestmannaeyjar var 4.158 tonn og afli Bergeyjar var 3.980 tonn. Athygli vekur hve hátt hlutfall afla skipanna var ýsa. Vestmannaey landaði 1.160 tonnum af ýsu og Bergey 1.230. Fiskuðu togararnir miklu meira af ýsu en önnur skip og er þriðja aflahæsta skipið í ýsu einungis hálfdrættingur á við þá. Heimasíðan hafði samband við Birgi Þór Sverrisson, skipstjóra á Vestmannaey, og spurði hann út í ýsuveiðarnar. „Við höfum alltaf lagt áherslu á ýsuveiðar. Bergur-Huginn átti góðan ýsukvóta og hann hefur aukist eftir að Síldarvinnslan keypti fyrirtækið. Ýsuveiðar hafa því löngum verið meginþemað hjá okkur en auðvitað fer það eftir kvótastöðunni hve mikið hefur verið unnt að veiða. Ýsuveiðarnar hafa gengið afar vel að undanförnu ekki síst vegna þess að við höfum meiri þorskkvóta en áður. Hér áður fyrr þurftum við oft að flýja svæði þar sem aflinn var blanda af ýsu og þorski en nú er ekki þörf á því vegna aukins þorskkvóta. Almennt höfum við miklu meiri kvóta eftir að Síldarvinnslan keypti útgerðina og því erum við frjálsari hvað varðar veiðarnar. Við eltum ýsuna víða, en hún heldur sig á ákveðnum svæðum á tilteknum árstímum. Við erum fyrir austan á haustin en færum okkur svo suður eftir og veiðum við Eyjar þegar nálgast vertíðina,“ sagði Birgir.

Afli úr Smugunni og af heimamiðum

Beitismenn að taka trollið. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitismenn að taka trollið. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBjarni Ólafsson AK kom til Neskaupstaðar í fyrradag með 400 tonn af makríl sem fékkst í Smugunni. Að sögn Gísla Runólfssonar skipstjóra var þar góð veiði en síðan brældi og þá var haldið í land. Lokið var við að landa úr Bjarna nú um hádegisbil.
 
Beitir NK kom síðan til Neskaupstaðar í gærmorgun og hófst löndun úr honum strax og löndun úr Bjarna lauk. Afli Beitis er tæplega 1.200 tonn og er meirihlutinn síld. Sturla Þórðarson skipstjóri á Beiti segir að aflinn hafi fengist grunnt í Norðfjarðardýpinu. „Við drógum þarna í tvær nætur og fengum ágætan afla. Síldin kemur upp í myrkrinu. Það er töluvert af síld þarna en hún er sumstaðar makrílblönduð. Fyrri nóttina var mikið af makríl í aflanum. Í síðasta holinu sem við tókum var dregið upp við yfirborð og þá fékkst hreinn makríll. Ég hugsa að það séu um 400 tonn af makríl í aflanum sem við komum með,“ sagði Sturla.

Vinnsluskip með tæplega 7.000 tonn

Heimir Ásgeirsson fylgist með útskipun á frystum afurðum. Ljósm. Hákon ErnusonHeimir Ásgeirsson fylgist með útskipun á frystum afurðum.
Ljósm. Hákon Ernuson
Vinnsluskipin Vilhelm Þorsteinsson EA og Hákon EA hafa landað 6.950 tonnum af frystum afurðum í frystigeymslur Síldarvinnslunnar í Neskaupstað það sem af er yfirstandandi makríl- og síldarvertíð. Vilhelm hefur landað 3.850 tonnum og Hákon 3.100 tonnum. Til viðbótar hefur síðan verið tekið á móti allri framleiðslu fiskiðjuversins í frystigeymslunum. Heimir Ásgeirsson yfirverkstjóri í frystigeymslunum segir að þar hafi verið miklar annir að undanförnu. „Það hefur verið mikið álag á mönnum udanfarnar vikur. Það hefur ekki verið óalgengt að löndun og útskipun fari fram á sama tíma og stundum hafa tvö skip lestað afurðir samtímis í höfninni. Þá hafa verið miklir flutningar á frystum afurðum í gámum til Reyðarfjarðar en þar fara þeir í skip. Í ágústmánuði hafa farið frá okkur rúmlega tíu þúsund tonn, um 7.000 tonn hafa farið í skip og um 3.000 hafa farið í gámum. Alls höfum við sent frá okkur 120 gáma í ágúst. Það lítur allt út fyrir að áframhald verði á þessu því fleiri skip eru væntanleg og ekkert lát verður á gámaflutningunum,“ sagði Heimir.

Undirflokkar