Umhverfisvænir íslenskir sjómenn

Umhverfisvænir íslenskir sjómenn  Umhverfisvænir íslenskir sjómenn

                        Hluti af því sem kom upp með trolli Blængs NK í Barentshafinu. Ljósm. Smári Geirsson

 
Alllengi hafa íslenskir togarar fært allt að landi sem komið hefur í veiðarfærin. Um ýmiskonar rusl er að ræða, allt frá veiðarfæraleifum til hluta úr sokknum skipum. Þegar í land er komið er öllu síðan fargað eftir þeim reglum sem gilda. Það er löngu liðin tíð að öllu sé dembt í hafið í anda gamla máltækisins „lengi tekur sjórinn við“.
 
Frystitogarinn Blængur kom úr Barentshafinu sl. föstudag eftir góðan túr. Athygli vakti að eftir að skipið lagðist að bryggju í Neskaupstað var mikið af allskonar drasli híft í land og brátt mynduðust tveir stórir haugar sem mörgum var starsýnt á. Í haugunum mátti sjá alls konar trollafganga, spotta, krabbagildrur og málmhluti af ýmsu tagi. Heimasíðan ræddi við Theodór Haraldsson skipstjóra og spurði hvernig þetta drasl væri tilkomið. „Þetta er allt rusl úr Barentshafinu sem kom upp með trollinu. Það virðist vera óhemju drasl þarna á hafsbotni og miklu meira en hér við land. Við tökum allt sem upp kemur, leggjum það til hliðar og komum með það í land þar sem því er fargað. Það er langt síðan hætt var að demba öllu í sjóinn af íslenskum skipum og með aukinni umhverfisvitund byrjuðu menn að flytja allt í land sem upp kom í veiðarfærunum. Íslenskum sjómönnum er annt um hafið eins og eðlilegt er,“ segir Theodór. 
 
Tekið skal fram að Ísland á aðild að svonefndum MARPOL-samningi sem er alþjóðasamningur um varnir gegn mengun frá skipum, þar með talinni sorpmengun, olíumengun og loftmengun. Samningurinn er upphaflega frá árinu 1973 en á seinni tímum hafa ýmsir viðaukar og séríslensk ákvæði tekið gildi. Um þessar mundir er hafin flokkun á öllu sorpi og úrgangsefnum um borð í íslenskum skipum og fer förgun síðan fram í landi.

Barentshafstúrinn var mettúr hjá Blængi

Blængur NK nýkominn úr Barentshafi. Ljósm. Smári GeirssonBlængur NK nýkominn úr Barentshafi.
Ljósm. Smári Geirsson
Frystitogarinn Blængur NK kom til Neskaupstaðar úr Barentshafinu sl. föstudagskvöld. Túrinn var frábær og alger mettúr hjá skipinu; aflinn 1430 tonn upp úr sjó að verðmæti 512 milljónir fob. Hásetahluturinn úr túrnum nemur um 5,5 milljónum króna, en heildarlaunagreiðslur nema 225 milljónum þar af launatengd gjöld um 40 milljónum. Heimasíðan ræddi við Theodór Haraldsson, sem var skipstjóri í veiðiferðinni og spurði hvort ríkti ekki ánægja með veiðiárangurinn hjá áhöfninni: „Jú, ég held ég geti fullyrt það. Túrinn tók rétt tæplega 40 sólarhringa og það var mokveiði nánast allan tímann. Fiskurinn sem fékkst var yfirleitt mjög góður en aflinn var fyrst og fremst þorskur eða 1330 tonn og síðan var 100 tonn af ýsu. Lestarnar voru nánast sneisafullar af þorskflökum. Veðrið var líka dásamlegt þarna austurfrá. Skipið hreyfðist aldrei fyrr en við vorum að koma hér upp að landinu – þá var siglt inn í lægðasúpuna. Við vorum lengst af á veiðum á Skolpenbanka og Kildinbanka, sem er norðaustur af Múrmansk. Svo kom að því að stóru hafsvæði var lokað og þá færðum við okkur sunnan til á Gæsabanka og þar var mokveiði. Þegar við vorum á Gæsabanka vorum við um 50-60 mílur frá eynni Novaya Zemlya. Ég held að verði að segjast að þessi Barentshafstúr hafi verið afar vel heppnaður,“ segir Theodór.
 
Verið er að landa úr Blængi en ráðgert er að hann haldi til veiða á ný nk. miðvikudag. Í þeirri veiðiferð mun verða lögð áhersla á grálúðu- og ufsaveiði.

Síldarvinnslan fyrir 50 árum

Hér á eftir verður skyggnst 50 ár aftur í tímann og fjallað lítillega um starfsemi Síldarvinnslunnar hf. árið 1970. Þá voru 13 ár liðin frá stofnun Síldarvinnslunnar en félagið var upphaflega stofnað í þeim tilgangi að reisa og reka síldarverksmiðju og annast verkun síldar.

  • Engin síld var unnin í fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar árið 1970 en þar var hins vegar unnin loðnaEngin síld var unnin í fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar árið 1970 en þar var hins vegar unnin loðnaSíldarævintýrinu svonefnda var lokið árið 1970 og barst engin síld til vinnslu í síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar það ár. Síldveiðiskip fyrirtækisins höfðu haldið til síldveiða á Hjaltlandsmiðum árið 1969 og söltuðu aflann um borð. Alls lögðu skipin upp 2425 tunnur af sjósaltaðri Hjaltlandssíld það árið en engin slík síld barst til Síldarvinnslunnar árið 1970. Aftur á móti var nokkuð saltað af svonefndri Suðurlandssíld árið 1970.
  • Síldarvinnslan hafði fest kaup á framleiðslufyrirtækjum Samvinnufélags útgerðarmanna árið 1965, þar á meðal hraðfrystihúsi. Árið 1969 hófust endurbætur á hraðfrystihúsinu í þeim tilgangi að auka framleiðslugetu og hagkvæmni. Fiskimjölsverksmiðja hússins var lögð niður og fiskmóttaka stækkuð mikið, auk þess sem vélakostur var aukinn. Árið 1970 framleiddi hraðfrystihúsið 1370 tonn af frystum afurðum.
  • Saltfiskverkun hófst hjá Síldarvinnslunni árið 1968 og var komið upp aðstöðu til verkunarinnar í einni af mjölskemmum fiskimjölsverksmiðjunnar. Fljótlega var farið að vélvæða verkunina og á árinu 1970 voru flutt út frá Neskaupstað 233 tonn af óverkuðum saltfiski og tæp 40 tonn af verkuðum. Þá hóf Síldarvinnslan einnig skreiðarverkun í dálitlum mæli árið 1968 og árið 1970 voru fluttir út 585 pakkar af skreið frá Neskaupstað. Skreiðarhjallarnir voru inni á Sandi fyrir botni Norðfjarðar.
  • Vinnslusalur frystihúss Síldarvinnslunnar árið 1970. Ljósm. Hjörleifur GuttormssonVinnslusalur frystihúss Síldarvinnslunnar árið 1970. Ljósm. Hjörleifur GuttormssonÞann 21. febrúar árið 1968 var loðnu landað í fyrsta sinn til vinnslu í Neskaupstað. Loðnan var unnin í mjöl og lýsi í fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar. Árið 1970 tók verksmiðja Síldarvinnslunnar á móti 19.123 tonnum af loðnu og framleiddi 3419 tonn af loðnumjöli og 730 tonn af loðnulýsi. Framleiðsla á frystri loðnu til útflutnings hófst ekki fyrr en árið 1971.
  • Atvinnuástand var erfitt í Neskaupstað eftir hvarf síldarinnar og var leitað ýmissa leiða til að bæta það. Aukin áhersla á verkun saltfisks og skreiðar var til dæmis liður í því. Í nóvembermánuði 1969 fól stjórn Síldarvinnslunnar framkvæmdastjóra fyrirtækisins að athuga með hvaða hætti það gæti enn frekar stuðlað að lausn atvinnuleysisvandans t.d. með því að kanna möguleikann á því að koma upp niðurlagningaverksmiðju. Fljótlega var tekin ákvörðun um að koma upp verksmiðjunni og í ársbyrjun 1970 lágu fyrir teikningar og kostnaðaráætlun, en ákveðið hafði verið að byggja ofan á austasta hluta fiskvinnslustöðvarinnar og koma verksmiðjunni fyrir þar. Í maímánuði hófust framkvæmdir við byggingu verksmiðjunnar og var hún fokheld í ágústmánuði. Í desembermánuði 1970 komu síðan vélarnar í verksmiðjuna og var uppsetningu þeirra lokið í janúarmánuði 1971. Framleiðsla í niðurlagningaverksmiðjunni hófst 1. febrúar 1971. Fyrst var lagður niður sjólax en síðar á árinu hófst framleiðsla á gaffalbitum.
  • Birtingur NK var eitt Síldarvinnsluskipanna sem lagði stund á loðnuveiðar árið 1970. Ljósm. Snorri SnorrasonBirtingur NK var eitt Síldarvinnsluskipanna sem lagði stund á loðnuveiðar árið 1970. Ljósm. Snorri SnorrasonGrundvallarbreyting varð á skipakosti Síldarvinnslunnar á árinu 1970. Lengst af á því ári voru fjögur skip í eigu fyrirtækisins og voru það allt skip sem smíðuð höfðu verið með síldveiðar í huga, en á árinu var tekin ákvörðun um að festa kaup á skuttogara og selja eitt síldarskipanna. Sumarið 1970 tók stjórn Síldarvinnslunnar ákvörðun um að kaupa þriggja ára gamlan skuttogara í Frakklandi. Togarinn var afhentur fyrirtækinu hinn 4. nóvember og kom til nýrrar heimahafnar í Neskaupstað 14. desember.  Töluverðar umbætur voru gerðar á skipinu eftir að það kom til landsins og hóf það síðan veiðar 11. febrúar 1971. Togarinn fékk nafnið Barði og vöktu kaupin á honum mikla athygli enda var um að ræða fyrsta skipið í eigu Íslendinga með öllum hefðbundnum skuttogarabúnaði. Skuttogaraöld var gengin í garð.

 

Vinnslusalur niðurlagningaverksmiðju Síldarvinnslunnar. Verksmiðjunni var komið upp árið 1970 en vinnsla hófst snemma árs 1971. Ljósm. Guðmundur SveinssonVinnslusalur niðurlagningaverksmiðju Síldarvinnslunnar. Verksmiðjunni var komið upp árið 1970 en vinnsla hófst snemma árs 1971. Ljósm. Guðmundur Sveinsson

Síldarvinnslan festi kaup á skuttogaranum Barða árið 1970, en hann var fyrsti skuttogari landsmanna.Ljósm. Guðmundur SveinssonSíldarvinnslan festi kaup á skuttogaranum Barða árið 1970, en hann var fyrsti skuttogari landsmanna.Ljósm. Guðmundur Sveinsson

 

Makrílvertíð fer hægt af stað – samstarf skipanna

Makrílvertíð fer hægt af stað – samstarf skipannaMakrílvertíðin sem hófst hjá Síldarvinnslunni um síðustu mánaðamót hefur farið hægt af stað. Skipin hafa helst verið að veiða suður af landinu og hefur aflinn ekki verið mikill og mjög síldarblandaður. Skipin sem landa hjá Síldarvinnslunni hafa haft samstarf um veiðarnar. Afla þeirra er hverju sinni dælt um borð í eitt skipanna sem flytur hann að landi og skiptast skipin á að taka aflann um borð. Með þessu fyrirkomulagi er minna um frátafir frá veiðum og skipin ekki að sigla um langan veg með lítinn afla. Skipin sem taka þátt í þessu samstarfi eru Beitir NK, Börkur NK, Bjarni Ólafsson AK og Margrét EA en gert er ráð fyrir að samstarfið verði við lýði á meðan veiðin er treg.
 
Börkur kom til hafnar í Neskaupstað í gærmorgun með um 800 tonn og var einungis um helmingur aflans makríll. Alls hefur tæplega 5000 tonnum af makríl verið landað í Neskaupstað til þessa á vertíðinni og auk þess hafa tæplega 1800 tonn af síld borist á land.
 
Vinnslan í fiskiðjuverinu hefur gengið vel en ávallt tekur nokkurn tíma í upphafi vertíðar að fá allar vélar til að virka eins og ætlast er til. Þá hefur verið tekinn í notkun nýr búnaður í verinu sem farinn eru að skila sínu hlutverki ágætlega.
 
Makrílveiðin í ár hófst fyrr en undanfarin ár og virðist vera að makríllinn sé að mjög takmörkuðu leyti genginn inn í íslenska lögsögu. Hafa ber í huga að veiðar fóru einnig hægt af stað á vertíðinni í fyrra.

Skipin fyllt á tveimur sólarhringum

Vestmannaey VE. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonVestmannaey VE. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonÍsfisktogararnir Vestmannaey VE og Bergey VE lönduðu fullvermi í Vestmannaeyjum í gær. Heimasíðan ræddi við skipstjórana í morgun en þá voru bæði skipin að veiðum á Mýragrunni. Birgir Þór Sverrisson, skipstjóri á Vestmannaey, sagði að síðasti túr hefði gengið mjög vel. „Við fylltum skipið á tveimur sólarhringum en aflinn var aðallega ýsa og ufsi. Þetta var stór og fallegur fiskur. Við byrjuðum að veiða á Mýragrunni, færðum okkur um tíma austur á Stokksnesgrunn og síðan aftur á Mýragrunn þar sem var hörkuveiði. Haldið var til veiða á ný strax að löndun lokinni,“ segir Birgir.

Ragnar Waage Pálmason, skipstjóri á Bergey, sagði einnig að tvo sólarhringa hefði tekið að fylla skipið í síðustu veiðiferð. „Við byrjuðum á Stokksnesgrunni í ýsu og ufsa og þar var fínasta veiði. Við veiddum einnig um tíma á Reynisdýpinu en þar fékkst karfi og ufsi. Þar vorum við í skrapveiði. Nú erum við á Mýragrunninu og erum að fá ýsu, en hún heldur sig helst þar sem síldin hrygnir. Ýsan sækir mjög í síldarhrognin. Stundum höfum við verið að fá ýsu á Péturseynni í júní og júlí en nú heldur hún sig ekki þar,“ segir Ragnar.

Gullver frá veiðum og viðhaldi sinnt

Gullver NS. Ljósm. Þorgeir BaldurssonGullver NS. Ljósm. Þorgeir BaldurssonGullver NS landaði síðast á Seyðisfirði 24. júní sl. Síðan hefur verið unnið að viðhaldi og breytingum á skipinu í heimahöfn og er ráðgert að hann haldi á ný til veiða 29. júlí nk. Sumarlokun er hjá frystihúsinu á Seyðisfirði og er þá tækifærið nýtt til að vinna við skipið.

Aðalvél skipsins verður tekin upp og annast fyrirtækið Framtak í Reykjavík það verk. Ýmis verkefni eru í höndum seyðfirskra verktaka og má þar til dæmis nefna stækkun stakkageymslunnar. Þá verður sett krapavél í skipið og mun hún leysa af hólmi tvær skelísvélar sem voru fyrir. Reynslan af krapavélum í Vestmannaey og Bergey er góð og hafði það áhrif á þá ákvörðun að koma einnig upp slíkri vél í Gullver. Álitið er að krapinn tryggi betri kælingu á aflanum og auk þess léttir tilkoma hans mikið vinnu í lestinni. Það er fyrirtækið Kapp sem annast uppsetningu krapavélarinnar.

Að sögn Karls Jóhanns Birgissonar, rekstrarstjóra útgerðarsviðs Síldarvinnslunnar, ganga framkvæmdirnar um borð í Gullver samkvæmt áætlun en yfirvélstjórar skipsins, þeir Gunnlaugur Hafsteinsson og Halldór Sverrisson, hafa daglegt eftirlit og umsjón með þeim.