40 ár frá komu skuttogarans Bjarts NK











Bjartur NK í prufusiglingu í Japan.
 Bjartur NK í prufusiglingu í Japan.


Klukkan 8:30 að morgni föstudagsins 2. mars 1973 sigldi skuttogarinn Bjartur NK inn Norðfjörð í fyrsta sinn.  Togarinn var fánum prýddur og hafði þarna lokið lengstu samfelldu siglingu norðfirsks skips fyrr og síðar.  Bjartur var smíðaður í Japan og siglingin þaðan til heimahafnar tók 49 sólarhringa og var vegalengdin um 13.150 sjómílur.



Stjórn Síldarvinnslunnar hafði tekið ákvörðun um að láta smíða Bjart í árslok 1971 en þá hafði fengist nokkur reynsla af útgerð skuttogarans Barða NK sem fyrirtækið hafði fest kaup á árið 1970.  Í upphafi gerði Síldarvinnslan út síldveiðiskip en þegar síldin brást þurfti að hyggja að útgerð skipa sem hentuðu til botnfiskveiða og þá var skuttogarinn Barði NK keyptur.  Í upphafi var Bjarti ætlað að leysa Barða af hólmi en að athuguðu máli ákvað stjórn félagsins að gera út báða togarana og reyndar urðu togararnir í eigu fyrirtækisins þrír þegar Birtingur NK bættist í flotann árið 1977.



Árið 1971 hófst fyrir alvöru skuttogaravæðing landsins á vegum stjórnvalda og var þá ákveðið að láta smíða tíu togara í Japan.  Stjórn Síldarvinnslunnar ákvað að festa kaup á einu þessara skipa.  Japanstogararnir voru smíðaðir á tveimur stöðum í Japan, 6 í Muroran og 4 í Niigata.  Bjartur var smíðaður í Niigata.  Þrír aðrir togarar af þessum tíu voru keyptir til Austurlands: Brettingur til Vopnafjarðar, Ljósafell til Fáskrúðsfjarðar og Hvalbakur til Stöðvarfjarðar.



Bjartur NK kemur til heimahafnar í fyrsta sinn 2. mars 1973.  Ljósm. Guðmundur SveinssonMiðvikudaginn 25. október 1972 var togara Síldarvinnslunnar hleypt af stokkunum í Niigata-skipasmíðastöðinni og var honum þá gefið nafnið Bjartur.  Hinn 12. janúar 1973 var skipið síðan afhent Síldarvinnslunni og daginn eftir var lagt af stað í hina löngu siglingu til Íslands.  Á leiðinni til heimahafnar kom Bjartur við í tveimur höfnum: Honolulu á Hawaii og Balboa við Panamaskurðinn.

Samið um smíði Japanstogara











 Bjartur NK-121
 Bjartur NK-121

Eftirfarandi grein ritaði Magni Kristjánsson í tilefni af því að 40 ár eru liðin frá því að fyrstu Japanstogararnir komu til landsins.  Bjartur NK er einn Japanstogaranna og Magni var fyrsti skipstjórinn á honum.






2. mars 1973 kom togarinn Bjartur NK til heimahafnar í Neskaupstað eftir 7 vikna siglingu frá Japan.  Bjartur var 1 af 10 systurskipum sem smíðuð voru í þessu fjarlæga landi.  En hví í ósköpunum að leita alla leið til Japan til að láta smíða þessi skip?  Það þurfti að sigla þeim um hálfan hnöttinn heim til Íslands til að koma þeim til brúks.  Við vissum að í Japan bjó mikið verkvit og að þeir voru góðir að búa til transistortæki og bíla.  En skuttogara, þar var allt á huldu.  En allt á sér aðdraganda og skýringar.  Rennum huganum rúm 40 ár aftur í tímann og förum stuttlega yfir þann þátt.






Árið 1971 hófst hin svokallaða skuttogaravæðing.  Síldveiðar lögðust af 1968 eftir samfellt góðæri um alllanga hríð.  Í hönd fóru erfiðir tímar.  Talsverður hluti síldarflotans fór til síldveiða í Norðursjó og gerði það bærilegt og stundum gott.  Öðrum var snúið til bolfiskveiða með ýmsum veiðarfærum.  Tvö af skipum Síldarvinnslunnar fóru á togveiðar ásamt fleirum.  En almennt höfðu menn ekki trú á þessu.  Sumir töldu þetta jafnvel hið mesta óráð og bentu á dapurleg endalok gömlu síðutogaranna.  Hafa ber í huga að á þessum árum voru höft og miðstýring á öllum sviðum, ekki síst í sjávarútvegi.  Skipakaupum var að miklu leyti handstýrt, fiskverð var ákveðið af opinberum aðilum.  Pólitíkusar voru allsstaðar með puttana.  Gengið? Eitt í dag og annað á morgun.  Af ástæðum sem ekki verða raktar hér var tímabil gömlu síðutogaranna að líða undur lok en togveiðar nótabátanna, sem margir voru nýlegir, gengu vel.  Til togveiða voru þeir auðvitað vanbúnir.  Óeinangraðar lestar, snurpuspil þeirra veikburða til togveiða og vélaraflið var vægast sagt af skornum skammti.  Annað var eftir því.  En það var mikil fiskgengd.  Ýmislegt annað var hagstætt, ekki síst að við áttum góða sjómenn sem höfðu sýnt að þeir áttu auðvelt með að aðlagast breyttum aðstæðum.  Ég var búinn að vera nokkuð mikið á togurum og leit á þessar togveiðar á bátunum sem millileik.









Magni Kristjánsson flytur ræðu við afhendinguna á Bjarti NK í Niigata.

Magni Kristjánsson flytur ræðu við afhendinguna

á Bjarti NK í Niigata.



 

Starfsmenn teknir tali











Líneik Haraldsdóttir og Sylvía Kolbrá Hákonardóttir
 Líneik Haraldsdóttir og Sylvía Kolbrá Hákonardóttir

Í tilefni þess að fryst hafa verið 15.000 tonn af loðnu í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað það sem af er vertíðinni voru tveir starfsmenn þess teknir tali.  Starfsmennirnir eru Líneik Haraldsdóttir og Sylvía Kolbrá Hákonardóttir.






Líneik hefur starfað hjá Síldarvinnslunni


frá 1985 og komst svo að orði:






Ég hef upplifað gríðarlegar breytingar á starfstíma mínum hjá Síldarvinnslunni.  Ég hóf störf við saltfisk- og skreiðarverkun en með tímanum hefur vinnsla á uppsjávarfiski sífellt orðið mikilvægari hjá fyrirtækinu.  Fyrstu hausskurðarvélarnar sem notaðar voru við síldarsöltun eru í fersku minni og síðan hefur tæknivæðingunni fleygt fram.  Í gamla frystihúsinu var verið að frysta 60-70 tonn á sólarhring en nú frystum við yfir 500 tonn.  Þrátt fyrir þessa afkastaaukningu hefur starfsmönnum fækkað mikið.






Áður fyrr var vinnan þrælerfið og vinnuaðstæður oft ekki góðar en nú eru störfin miklu léttari vegna tæknivæðingar.






Í fiskiðjuverinu er unnin vaktavinna og hún getur verið þreytandi á álagstímum.  Þegar álagið er mest skiptir starfsandinn miklu máli og sem betur fer er andinn góður á vinnustaðnum.






Auðvitað vega launin þungt hjá okkur starfsfólkinu og við fáum góð laun fyrir mikla vinnu.  Á loðnu- og síldarvertíðum greiðir fyrirtækið myndalegan bónus ofan á tímakaup og allt starfsfólkið hefur síðan fengið launauppbót tvisvar á ári. Ég tel að fyrirtækið geri afar vel við starfsfólk sitt en auðvitað ætti dagvinnutaxti verkafólks að vera miklu hærri.






Þegar við náum markmiðum eins og að setja met í loðnufrystingu samgleðjast allir hjá fyrirtækinu og mér finnst við alveg hafa efni á því að fyllast stolti.

Nýtt met í loðnufrystingu

LoðnuvinnslaFryst hafa verið 15 þúsund tonn af loðnu í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað það sem af er vertíð.  Um er að ræða frystingarmet en mest hafa áður verið fryst tæplega 14 þúsund tonn á loðnuvertíðinni 2005.  Ekki er vitað til þess að jafn mikið hafi verið fryst á vertíð hjá einu fyrirtæki hér á landi.  Gera má ráð fyrir að heildarfrystingin á vertíðinni verði 16-17 þúsund tonn þegar upp verður staðið í lok vertíðar.






Unnið hefur verið að ýmsum umbótum á fiskiðjuverinu þannig að afköst þess hafa aukist verulega og eru gjarnan fryst yfir 500 tonn á sólarhring þegar best lætur.  Þá hefur að undanförnu verið fjárfest í nýjum frystitækjum vegna makrílfrystingar og nýtast þau einnig vel á loðnuvertíðinni.






Í fiskiðjuverinu er loðnan fryst í þrjá meginflokka:  Á Austur-Evrópu, Japansmix og Japansfrysting.  Hingað til hafa rúmlega 10 þúsund tonn verið fryst fyrir markað í Austur-Evrópu en annað í Japansmix og fyrir Japansmarkað.






Fyrir utan framleiðsluna í fiskiðjuverinu hafa loðnuskipin Hákon ÞH, Vilhelm Þorsteinsson EA og Kristina EA landað samtals 11.500 tonnum af frystri loðnu í frystigeymslur Síldarvinnslunnar í Neskaupstað á vertíðinni.




Fyrsta loðnan á vertíðinni til Helguvíkur

Vilhelm Þorsteinsson EA að landa fyrsta loðnufarminum á vertíðinni í Helguvík.   Ljósm. Eggert Ó. EinarssonÍ gær, sunnudaginn 24. febrúar, barst fyrsta loðnan á yfirstandandi vertíð til fiskimjölsverksmiðju Síldarvinnslunnar í Helguvík. Það var Vilhelm Þorsteinsson EA sem kom þangað með fullfermi, 2.400 tonn.






Eggert Ólafur Einarsson, verksmiðjustjóri í Helguvík, segir að þar birti svo sannarlega yfir mönnum þegar fyrsta loðnulöndunin á sér loks stað enda hafi starfsmenn verksmiðjunnar beðið í töluverðan tíma eftir því að hlaðið loðnuskip komi í höfnina. Í verksmiðjunni í Helguvík eru 10-12 fastir starfsmenn en á vinnslutíma fjölgar starfsmönnunum og eru þeir þá um 20 talsins. Allir starfsmennirnir eru reynslumiklir og hefur vinnslan í verksmiðjunni gengið vel á fyrri vertíðum.






Á síðustu vertíð var tekið á móti um 42.000 tonnum af loðnu í Helguvík en sýnt þykir að magnið verður mun minna á þessari vertíð. Kvótinn á yfirstandandi vertíð er minni en á þeirri síðustu, loðnan hefur verið dreifðari og veðráttan ekki nægilega hagstæð til veiða. Allir þessir þættir stuðla að því að Helguvíkurverksmiðjan mun fá minna í sinn hlut. Í fyrra barst fyrsta loðnan til Helguvíkur hinn 8. febrúar en nú ekki fyrr en liðlega hálfum mánuði síðar. 




Síldarvinnslan hf. - Staðreyndir um eignarhaldið

Síldarvinnslan hf. - Staðreyndir um eignarhaldið


Í umfjöllun að undanförnu hafa komið fram mjög villandi fullyrðingar um tengsl Síldarvinnslunnar og Samherja, þar sem viðkomandi aðilar hafa vísvitandi reynt að gera eignarhald á Síldarvinnslunni hf. tortryggilegt.






Staðreyndir málsins eru þessar: 






Hluthafar í Síldarvinnslunni eru alls 292. Þar af eiga 20 stærstu hluthafarnir 99,37% hlutafjárins og 5 stærstu eiga 96,75%. Samherji er stærsti einstaki hluthafinn og er eignarhlutur félagsins 44,64%. 






Stjórnun Síldarvinnslunnar er með hefðbundnum hætti og kýs aðalfundur félagsins þriggja manna stjórn. Síðastliðin 10 ár hefur stjórnin verið kjörin einróma og á aðalfundunum hefur full eining ríkt um stefnu og starfsemi félagsins. Á þrjá síðustu aðalfundi hafa mætt fulltrúar handhafa 97-99% hlutafjár.






Núverandi stjórn er skipuð Þorsteini Má Baldvinssyni frá Samherja (44,64% hlutafjár), Inga Jóhanni Guðmundssyni frá Gjögri (34,23% hlutafjár) og Freysteini Bjarnasyni frá Samvinnufélagi útgerðarmanna í Neskaupstað (10,97% hlutafjár). Varamaður er Halldór Jónasson frá Eignarhaldsfélaginu Snæfugli (5,29% hlutafjár). Þorsteinn Már er núverandi stjórnarformaður. Hver stjórnarmaður hefur eitt atkvæði og í öllum tilvikum geta tveir stjórnarmenn myndað meirihluta.