Kolmunnaskipin komin heim

Beitir NK í ólgusjó. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitir NK í ólgusjó. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonKolmunnaskipin Beitir NK og Börkur NK komu heim í gærkvöldi eftir að hafa verið við Færeyjar í tvær vikur. Beitir var með 280 tonn og Börkur með 350. Sturla Þórðarson, skipstjóri á Beiti, segir að lítið hafi verið hægt að veiða vegna veðurs og reyndar hafi lítið veiðst þegar gaf. „Það var óveður nánast allan tímann og skipin hafa mest legið í höfn eða í vari. Við höfum legið mest í Þórshöfn og Runavík en lönduðum einu sinni í Fuglafirði. Fiskurinn er að ganga suðureftir og við sáum ekki mikinn fisk þann stutta tíma sem við gátum verið að. Nú eru held ég öll íslensku kolmunnaskipin komin heim nema Hoffellið. Menn hafa gefist upp á þessu í bili. Ég á varla von á einhverjum góðum loðnufréttum en ég á von á að haldið verði á kolmunnaveiðar vestur af Írlandi þegar komið verður vel fram í febrúar,“ segir Sturla.

Ölduhæðin 10-12 metrar

Smáey VE landar fullfermi í Vestmannaeyjum í dag. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonSmáey VE landar fullfermi í Vestmannaeyjum í dag.
Ljósm. Guðmundur Alfreðsson
Nýja Bergey VE fór út frá Vestmannaeyjum sl. laugardag og gat tekið eitt prufukast áður en brældi. Komið var í land og farið út á ný aðfaranótt mánudags. Skipið er komið í land enn og aftur en unnið er að því að stilla og laga búnaðinn um borð eins og þarf að gera á nýjum skipum.
 
Smáey VE kom inn til Eyja í morgun með fullfermi. Heimasíðan sló á þráðinn til Egils Guðna Guðnasonar skipstjóra og spurði fyrst um aflabrögð. „Þetta er þokkalegasti afli sem fékkst í vitlausu veðri í Skeiðarárdýpinu. Janúar er búinn að vera skelfilegur veðurfarslega. Það var vitlaust veður allan túrinn að undanskildum 12 klukkutímum. Ölduhæðin í gær var 10-12 metrar og við vorum tvöfalt lengur að sigla heim en eðlilegt má teljast. Við vorum í Skeiðarárdýpinu allan tímann. Það var ekkert veður til að færa sig neitt. Aflinn er blandaður en mest af ýsu, karfa og lýsu,“ segir Egill Guðni.
 
 

Ný Bergey kemur til heimahafnar í fyrsta sinn

Bergey VE siglir inn í Vestmannaeyjahöfn í fyrsta sinn í morgun. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonBergey VE siglir inn í Vestmannaeyjahöfn í fyrsta sinn í morgun. Ljósm. Guðmundur AlfreðssonSkömmu fyrir hádegi í dag kom hin nýja Bergey VE til hafnar í Vestmannaeyjum í fyrsta sinn og var vel fagnað. Bergey var afhent Bergi-Hugin, dótturfyrirtæki Síldarvinnslunnar, hinn 1. október sl. og kom til Akureyrar hinn 6. október. Á Akureyri annaðist Slippurinn frágang á millidekki skipsins.
 
Bergey var smíðuð í skipasmíðastöð Vard í Aukra í Noregi og er eitt af sjö systurskipum sem skipasmíðastöðin smíðaði fyrir íslensk fyrirtæki. Eitt þessara skipa er Vestmannaey VE sem kom nýtt til landsins í júlímánuði sl. Skipin eru hin glæsilegustu og afar vel búin, en um er að ræða togskip sem eru 28,9 m að lengd og 12 m að breidd. Stærð þeirra er 611 brúttótonn. Eru skipin búin tveimur aðalvélum og tveimur skrúfum.
 
Bergey mun ekki staldra lengi við í Eyjum. Veiðarfæri verða tekin um borð og er gert ráð fyrir að haldið verði til veiða á morgun. Jón Valgeirsson skipstjóri segir að sér lítist mjög vel á skipið. „Það verður gaman að hefja veiðar á þessu nýja skipi. Á leiðinni frá Akureyri fengum við aðeins brælu úti fyrir Norðurlandinu og það lét ágætlega. Það eru öðruvísi hreyfingar á þessu skipi en á gömlu Bergey. Það er flott að hefja veiðar á nýju skipi á laugardegi: Laugardagur til lukku,“ sagði Jón glaður í bragði.

Viðamikill loðnuleiðangur að hefjast

Hafrannsóknaskipið Árni Friðriksson RE kom til Neskaupstaðar í morgun. Ljósm. Smári GeirssonHafrannsóknaskipið Árni Friðriksson RE kom til Neskaupstaðar í morgun. Ljósm. Smári GeirssonHafrannsóknaskipið Árni Friðriksson kom til Neskaupstaðar í morgun og þar eru einnig í höfn grænlenska skipið Polar Amaroq og Hákon EA sem munu taka þátt í loðnuleiðangri sem er að hefjast. Þá munu Bjarni Ólafsson AK og Ásgrímur Halldórsson SF einnig taka þátt í verkefninu.
 
Tíðindamaður heimasíðunnar fór um borð í Árna Friðriksson og hitti þar Birki Bárðarson leiðangursstjóra að máli. Birkir sagði að undirbúningsvinnu yrði sinnt í dag en hann vonaðist til að öll skipin létu úr höfn til mælinga og leitar í kvöld eða nótt. „Við þurfum að kvarða mæla í Árna Friðrikssyni og Hákoni  en mælar Polar Amaroq hafa þegar verið kvarðaðir. Í kvörðun mælanna felst að þeir séu stilltir þannig að þeir mæli allir eins. Bjarni Ólafsson og Ásgrímur Halldórsson koma með sem leitarskip en þau eru ekki með kvarðaða mæla. Það eru því fimm skip sem hefja mælingar og leit í kvöld eða nótt. Við gerum ráð fyrir að byrja út af Litladýpi og leita norður með landgrunnsbrúninni og einnig á landgrunninu. Saman munu skipin leita út af Austfjörðum og Norðausturlandi í fyrstu atrennu. Um borð í bæði Polar Amaroq og Hákoni verða þrír starfsmenn frá Hafrannsóknastofnun. Því miður er veðurútlit ekki sérstaklega gott en það er veðurgluggi næstu daga sem þarf að nýta vel. Því miður ríkir ekki mikil bjartsýni um loðnuvertíð en það er aldrei að vita. Loðnan hefur oft komið mönnum á óvart,“ sagði Birkir.
Polar Amaroq og Hákon EA í Norðfjarðarhöfn. Ljósm. Smári GeirssonPolar Amaroq og Hákon EA í Norðfjarðarhöfn.
Ljósm. Smári Geirsson
     Birkir Bárðarson leiðangursstjóri. Ljósm. Smári GeirssonBirkir Bárðarson leiðangursstjóri. Ljósm. Smári Geirsson

Kolmunnaskipin í höfn í Færeyjum

Börkur NK heldur til kolmunnaveiða 6.janúar sl. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBörkur NK heldur til kolmunnaveiða 6.janúar sl.
Ljósm. Helgi Freyr Ólason
Kolmunnaskipin Beitir NK og Börkur NK lönduðu í Fuglafirði í Færeyjum í gær en liggja nú í landi vegna brælu. Beitir landaði um 400 tonnum og Börkur rúmlega 500 tonnum. Heimasíðan sló á þráðinn til Hálfdans Hálfdanarsonar skipstjóra á Berki og spurði hvernig veiðarnar hefðu gengið eftir áramótin. „Við og Beitir fórum út 6. janúar en við höfum einungis getað verið að veiðum í um það bil sólarhring. Það er stanslaus helvítis ótíð. Við vorum að fiska á Gráa svæðinu svokallaða um 100 mílur suðaustur af Færeyjum. Aflinn var í góðu lagi þennan stutta tíma sem við gátum verið að, en hann fékkst í tveimur holum. Við liggjum núna í Fuglafirði en Beitir liggur í Runavík því það var ekki bryggjupláss fyrir hann hér. Í sannleika sagt er veðurútlitið ekki gott, en það hlýtur að koma að því að hann lægi,“ segir Hálfdan.

 

 

Verður loðnuvertíð?

Nú ætti loðnuvertíð að vera að hefjast og loðnuspenningur í hámarki, en því er ekki að heilsa. Ekki er úr vegi að líta stuttlega yfir sögu loðnuveiðanna og velta fyrir sér þróuninni. 
 
Fyrstu fyrirliggjandi tölurnar um loðnuveiði við landið eru frá árinu 1963. Þá komu þúsund tonn á land. Loðnuveiðarnar fóru hægt af stað en jukust mikið eftir 1973, en þá berast yfir 400 þúsund tonn á land. Síðan fór aflinn upp undir milljón tonn árið 1979. Almennt mátti treysta á loðnuveiði þegar þarna var komið sögu en þó voru undantekningar frá því eins og á árinu 1982 þegar lítil loðna var veidd og á árinu 1991 þegar veiðin var ekki nema liðlega 250 þúsund tonn. Stærsta loðnuárið var hins vegar árið 1997 en þá komu 1,3 milljón tonn á land.
 
Síðustu ár hefur veiðin verið mun minni en áður. Árið 2009 fór veiðin niður í 14 þúsund tonn og frá þeim tíma má segja að loðnuvertíðir hafi verið svipur hjá sjón.
 
Nú er eðlilegt að spurt sé hverju er um að kenna? Hvers vegna skilar loðnan sér ekki eins og hún gerði áður? Er stærri þorskstofn að taka meira til sín? Hvaða áhrif hefur fjölgun hvala á stofninn? Er hlýnun sjávar að valda breytingum á göngumynstri loðnunnar?
 
Við upptöku á nýrri aflareglu á árinu 2015 lá fyrir að stórauka þurfti rannsóknir á loðnustofninum til að tryggja skynsamlega nýtingu hans til framtíðar. Loðnan hefur orðið verðmætari og verðmætari með aukinni áherslu á vinnslu hennar til manneldis og áhrif hennar í hagkerfinu hafa aukist. Loðnuhrogn seljast dýru verði og eins fryst hrygna ásamt því að verð á mjöli og lýsi hefur hækkað mikið. Samstarf útgerða og Hafrannsóknastofnunar við loðnurannsóknir undanfarinna ára hefur verið farsælt og hafa útgerðirnar samræmt búnað í skipum sínum við búnað hafrannsóknaskipanna þannig að þau megi nýta við rannsóknir og mælingar á stofninum.
 
Þrátt fyrir að hin nýja aflaregla kalli á auknar rannsóknir virðast menn ekki hafa gert ráð fyrir þeim kostnaðarauka sem auknar rannsóknir fela í sér. Nú er mikilvægt að menn setjist niður, fari yfir stöðu mála og geri áætlanir um loðnurannsóknir á komandi tímum. Það gengur ekki þegar komið er að loðnuvertíð að allt sé í óvissu varðandi það hver eigi að kosta rannsóknir á einhverjum dýrmætasta nytjastofni þjóðarinnar.
 
Hinn 7. janúar sl. náðist samkomulag um að Hafrannsóknastofnun greiði helming kostnaðar við loðnuleit og mælingar veiðiskipa. Munu útgerðirnar leggja til tvö skip sem munu leita með rannsóknaskipi Hafrannsóknastofnunar. Gert er ráð fyrir að leit hefjist eftir helgi og munu þá Hákon EA og Bjarni Ólafsson AK taka þátt í henni.  
 Á meðfylgjandi mynd má glögglega sjá þróun loðnuveiðanna við landið og hve þær hafa verið sveiflukenndar. Eins má sjá meðalveiði hvers áratugar og þá sést glögglega hve loðnuveiðin síðasta ártug hefur verið döpur miðað við hina fyrri. Mikið hefur verið gert á síðari árum til að auka hagkvæmni veiða og vinnslu. Sem dæmi má nefna að árið 2003 voru veiðiskipin 39 talsins en nú eru þau 17 og árið 2003 voru loðnuverksmiðjur 19 talsins en nú einungis 10. Þá hefur manneldisvinnsla aukist mikið og geta stærstu vinnslurnar fryst um 900 tonn á sólarhring.Á meðfylgjandi mynd má glögglega sjá þróun loðnuveiðanna við landið
og hve þær hafa verið sveiflukenndar. Eins má sjá meðalveiði
hvers áratugar og þá sést glögglega hve loðnuveiðin síðasta ártug
hefur verið döpur miðað við hina fyrri. Mikið hefur verið gert á
síðari árum til að auka hagkvæmni veiða og vinnslu. Sem dæmi má
nefna að árið 2003 voru veiðiskipin 39 talsins en nú eru þau 17 og
árið 2003 voru loðnuverksmiðjur 19 talsins en nú einungis 10. Þá hefur
manneldisvinnsla aukist mikið og geta stærstu vinnslurnar fryst um 900 tonn á sólarhring.