Tímamóta minnst

Síldarverksmiðja Síldarvinnslunnar 17. júlí 1958, en þann dag var í fyrsta sinn tekið á móti hráefni til vinnslu. Ljósm. Reynir ZoëgaSíldarverksmiðja Síldarvinnslunnar 17. júlí 1958, en þann
dag var í fyrsta sinn tekið á móti hráefni
til vinnslu. Ljósm. Reynir Zoëga
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hinn 17. júlí árið 1958 var í fyrsta sinn tekið á móti síld til vinnslu í síldarverksmiðju Síldarvinnslunnar í Neskaupstað. Framkvæmdum við verksmiðjuna var ekki að fullu lokið en engu að síður þótti tímabært að fá hráefni til vinnslu og láta reyna á tækjabúnað. Gullfaxi NK kom með fullfermi af síld þennan dag og var aflanum landað í verksmiðjuna. Ekkert fór á milli mála að hér væri um tímamót að ræða og fögnuðu Norðfirðingar því að nú væri Neskaupstaður orðinn alvöru síldarbær.
 
Mitt í þeirri gleði sem ríkti vegna tilkomu síldarverksmiðjunnar bar alvarlegan skugga á þennan fyrsta dag sem hráefni var landað í verksmiðjuna: Alvarlegt slys varð í hráefnisþróm hennar þegar þróarveggur brast. Ungur og efnilegur maður, Þorsteinn Jónsson, lét lífið í þessu slysi og sorgin skyggði á gleðistundina. Því miður er þetta ekki eina banaslysið í sögu Síldarvinnslunnar. Alls hafa tólf manns látist við störf hjá fyrirtækinu, þar af sjö í snjóflóðunum hörmulegu 20. desember 1974.
 
Þriðjudaginn 17. júlí nk. kl. 16.00 ætlar Síldarvinnslan að bjóða til stuttrar samkomu í Safnahúsinu í Neskaupstað. Á samkomunni verður fjallað um upphaf starfsemi fyrirtækisins fyrir 60 árum og gerð grein fyrir samkeppni um fyrirhugaðan minningarreit á grunni gömlu síldarverksmiðjunnar. Mun reiturinn verða helgaður öllum þeim sem látið hafa lífið í starfi hjá Síldarvinnslunni. Gert er ráð fyrir að gamli gufuketillinn, sem enn stendur á grunninum, verði hluti af minningarreitnum. Aðstandendum þeirra sem farist hafa í starfi hjá fyrirtækinu er sérstaklega boðið á samkomuna en eins eru allir núverandi og fyrrverandi starfsmenn fyrirtækisins velkomnir.

Hverfandi kolmunnaveiði

Beitir NK. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitir NK. Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonKolmunnaveiðinni sem verið hefur á Þórsbanka og í Rósagarðinum virðist vera að ljúka að sinni. Börkur NK landaði 1.700 tonnum í Neskaupstað sl. föstudag og Bjarni Ólafsson AK landaði svipuðu magni daginn eftir. Börkur fór ekki til veiða að löndun lokinni en Bjarni Ólafsson hélt hins vegar á miðin á ný. Rætt var við Gísla Runólfsson skipstjóri á Bjarna Ólafssyni í morgun og var heldur dauft í honum hljóðið. „Við erum úti í Rósagarði og hérna er nánast alveg dautt. Við munum skanna svæðið fram á morgundaginn og ef ekkert gerist verður haldið til hafnar. Það verður þó að hafa það í huga að nauðsynlegt er að fara út og leita, annars gerist ekki neitt. Nú eru bara fjögur kolmunnaskip hérna á miðunum en það fimmta, Beitir, er á landleið,“ segir Gísli.
 
Sturla Þórðarson skipstjóri á Beiti tók undir með Gísla og sagði að afar lítið væri að hafa. „Við erum á landleið með 320 tonn. Það hefur verið ákveðið að hvíla þetta um sinn. Aflinn hefur verið um það bil 5 tonn á tímann og það er allt of lítið,“ segir Sturla. 

Kolmunna landað í Neskaupstað

Börkur NK kom með 1.700 tonn af kolmunna til Neskaupstaðar í morgun. Ljósm. Hákon Ernuson.Börkur NK kom með 1.700 tonn af kolmunna til
Neskaupstaðar í morgun. Ljósm. Hákon Ernuson.
Börkur NK kom til hafnar í Neskaupstað í morgun með um 1.700 tonn af kolmunna. Aflinn fékkst austan við Þórsbankann. Hjörvar Hjálmarsson skipstjóri segir að framan af veiðiferðinni hafi verið þokkalegasta kropp en dregið hafi úr veiðinni og lítið fengist í gær. „Við fengum þennan afla í sex holum, að meðaltali voru þetta um 300 tonn í holi og aðeins var tekið eitt hol á sólarhring. Í gær voru átta skip á þessum slóðum en þrjú fóru í land í nótt. Þau höfðu áður fengið afla í Smugunni og þurftu að fara til löndunar. Það er frábært að fá kolmunna innan lögsögunnar og vonandi verður framhald á veiði á þessum slóðum. Ég hef líka trú á því að það skapist fleiri möguleikar til kolmunnaveiða innan lögsögunnar síðar á árinu,“ segir Hjörvar.
 
Slegið var á þráðinn til Runólfs Runólfssonar skipstjóra á Bjarna Ólafssyni AK. Runólfur upplýsti að aflinn væri orðinn 1.400 tonn. „Það var lítið að hafa í gær og við leituðum í alla nótt. Síðan var kastað í morgun á Rauða torginu um 85 mílur frá Norðfjarðarhorni, en það er sannast sagna heldur lítið að sjá. Vonandi rætist samt úr þessu,“ segir Runólfur.
 
Beitir NK hélt til kolmunnaveiða í fyrrakvöld og hóf veiðar í gær. Skipið var í Norðfjarðarhöfn í vélarupptekt.
 

Gríðarlega mikilvægt að efla nám í netagerð

Það er löngu liðin tíð að netagerðarmenn standi á bryggju við störf sín í öllum veðrum. Myndin er tekin á ytri bæjarbryggjunni í Neskaupstað sumarið 1959. Ljósm. Snorri SnorrasonÞað er löngu liðin tíð að netagerðarmenn standi á bryggju
við störf sín í öllum veðrum. Myndin er tekiná ytri
bæjarbryggjunni í Neskaupstað sumarið 1959.
Ljósm. Snorri Snorrason
Íslendingar eru fiskveiðiþjóð og í reyndinni hafa auðlindir hafsins lagt grunn að velferð þjóðarinnar. Enginn afli úr sjó næst án veiðarfæra og því skyldi ætla að veiðarfæragerð eða netagerð væri vinsæl iðngrein á meðal landsmanna og þeir sem sinntu henni mikils metnir. En hverjar eru staðreyndirnar? Það er ótrúlegt en satt að frá árinu 2005 hafa yfirleitt einungis 2-3 nemendur verið skráðir í netagerðarnám á öllu landinu og margir þeir sem hafa aflað sér menntunar í greininni hafa verið að láta af störfum vegna aldurs. Það er því óhætt að segja að staða veiðarfæragerðar í landinu er grafalvarleg þegar litið er til þróunar síðari ára og mikil þörf á aðgerðum til að efla iðngreinina og vekja áhuga á henni.
 
Um síðustu áramót tók Fisktækniskóli Íslands í Grindavík við netagerðarnáminu og mun skólinn annast það í framtíðinni. Námskrá var endurskoðuð árið 2016 og er boðið upp á námið í samstarfi við fagnefnd netagerðar, sjávarútvegsfyrirtæki, öll helstu fyrirtæki í veiðarfæragerð og þau fyrirtæki sem þjónusta netagerðirnar. Lögð er áhersla á að nemendur þurfi ekki að flytjast búferlum til að geta lagt stund á námið. Faglegu greinarnar eru kenndar í staðar- og fjarnámi en hinar almennu greinar er unnt að taka við hvaða framhaldsskóla sem er t.d. í fjarnámi. Þá er lögð áhersla á svonefnt raunfærnimat, en í raunfærnimati er starfsreynsla metin inn í námið og þannig getur námstími styst til mikilla muna. Ásdís V. Pálsdóttir verkefnastjóri í Fisktækniskólanum segir að nú sé lögð áhersla á að endurvekja áhuga á námi í netagerð og þá skipti miklu að námið sé aðgengilegt öllum án tillits til búsetu. Þá sé afar brýnt að þeir sem starfað hafi við veiðarfæragerð og viðhald veiðarfæra  fái að njóta þekkingar sinnar og reynslu í náminu en margir sjómenn hafi haldgóða reynslu á þessu sviði. Ásdís bendir á að í reynd sé það grundvallaratriði fyrir íslenskan sjávarútveg að veiðarfæragerð í landinu sé á háu stigi því þó svo að stærri fiskiskipum hafi fækkað þá hafi veiðarfærin stækkað og gerð þeirra krafist síaukinnar kunnáttu og þekkingar. Til viðbótar hafi bæst við verkefni vegna sífellt umfangsmeira laxeldis. Ef allt væri eðlilegt ætti netagerð að vera á meðal virtustu iðngreina á Íslandi.
 
Stefán B. Ingvarsson, framkvæmdastjóri Egersund á Eskifirði, tekur undir að afar brýnt sé að efla nám í netagerð. Nú er Stefán eini starfsmaður Egersund með iðnréttindi en hjá fyrirtækinu eru hins vegar þrír nemar sem munu væntanlega ljúka námi í haust og vetur. „Það er mikilvægt að Fisktækniskólinn og netagerðir á landinu taki höndum saman og vinni að eflingu náms í greininni. Allar vinnuaðstæður hafa gjörbreyst. Netagerðarmenn standa ekki lengur á bryggjum í öllum veðrum við vinnu sína heldur er verið að skapa gott vinnuumhverfi. Við hjá Egersund bjóðum upp á góðar vinnuaðstæður og nú eru að hefjast framkvæmdir við byggingu þvottastöðvar fyrir laxeldispoka. Starfsemin er vaxandi og eru verkefnin fjölbreytt. Starfsmenn eru 16 talsins og starfsmannaveltan er afar lítil. Við höfum lagt áherslu á að greiða starfsfólki eftir iðnaðarmannasamningum en hér áður voru launin of lág og hvöttu ekki til þess að menn hæfu nám í netagerð. Það ætti að vera spennandi fyrir ungt fólk að hefja nám í netagerð í dag því á sviði veiðarfæragerðar er hröð þróun og sífellt verið að sinna nýjum og spennandi verkefnum,“ segir Stefán.
 
Jón Einar Marteinsson framkvæmdastjóri Fjarðanets leggur áherslu á að netagerð sé spennandi námsgrein og framþróunin á sviði veiðarfæragerðar hafi verið ör síðustu áratugi. „Síðustu áratugi hafa sífellt verið að koma fram ný efni til veiðarfæragerðar, sem við höfum nýtt okkur til að þróa ný og betri veiðarfæri. Mikilvægt er að sú þróun haldi áfram og til þess að svo verði þarf að vera til staðar vel menntað og reynslumikið starfsfólk í iðngreininni.  Það er því gríðarlega mikilvægt fyrir efnahagslífið og sjávarútveginn að nám í netagerð sé eflt og þekking á því sviði sé metin að verðleikum. Fjarðanet hefur starfsstöðvar í Neskaupstað, á Akureyri og á Ísafirði. Hjá fyrirtækinu eru 24 starfsmenn, þar af eru 7 með iðnréttindi og 3 nemar. Í Neskaupstað eru 10 starfsmenn, 3 með iðnréttindi og einn nemi. Endurnýjun hefur verið of lítil síðustu árin hjá fyrirtækinu. Framkvæmdir eru hafnar við nýtt glæsilegt 2.200 fermetra netaverkstæði Fjarðanets í Neskaupstað og er áformað að starfsemi hefjist í því í mars á næsta ári. Er það von okkar að ný og bætt vinnuaðstaða hafi hér áhrif og stuðli að breyttum viðhorfum til iðngreinarinnar. Það hefur verið reynsla annarra, m.a. í nágrannalöndunum. Það þarf að beita öllum ráðum til að laða fólk til starfa við veiðarfæragerð og hvetja fólk til náms í iðngreininni.  Í því sambandi er mikilvægt að bjóða upp á nám sem krefst ekki búferlaflutninga og eins skiptir raunfærnimatið miklu máli. Skipulag námsins er grundvallarþáttur í þessu sambandi,“ segir Jón Einar Marteinsson.