Grundarfjörður og Neskaupstaður

Guðmundur Runólfsson hf. í Grundarfirði festi nýverið kaup á Bergey VE en Bergey var í eigu Bergs-Hugins, dótturfyrirtækis Síldarvinnslunnar í Vestmannaeyjum. Bergey hefur nú fengið nafnið Runólfur og lét úr höfn í Vestmannaeyjum 30. september sl. og hélt áleiðis til nýrrar heimahafnar í Grundarfirði. Til Grundarfjarðar kom skipið 1. október og var vel fagnað. 
 
Í tengslum við kaupin á Bergey var ýmislegt rifjað upp um sögu Guðmundar Runólfssonar hf. og hvernig saga fyrirtækisins teygir anga sína austur til Neskaupstaðar. Hér skal getið um tvennt í þessu sambandi og í báðum tilvikum koma skip sem bera heitið Runólfur við sögu.
 
Fyrsti Runólfur smíðaður í Neskaupstað
 
Fyrsti Runólfur var smíðaður hjá Dráttarbrautinni í Neskaupstað árið 1947. Myndin er tekin þegar smíðinni var að ljúka. Ljósm. Magnús GuðmundssonFyrsti Runólfur var smíðaður hjá Dráttarbrautinni í Neskaupstað árið 1947. Myndin er tekin þegar smíðinni
var að ljúka. Ljósm. Magnús Guðmundsson
Síðla árs 1945 hófst bátasmíði á vegum Dráttarbrautarinnar hf. í Neskaupstað og var fyrsta verkefnið smíði á svonefndum ríkisbátum. Smíði á fyrsta ríkisbátnum lauk árið 1947 og var kaupandi hans Runólfur hf. í Grundarfirði en aðaleigandi fyrirtækisins var Guðmundur Runólfsson skipstjóri. Bátnum var gefið nafnið Runólfur og fékk einkennisstafina SH 135. Þarna var um að ræða fyrsta bátinn af allmörgum sem borið hafa nafnið Runólfur.
 
Runólfur var 39 tonn að stærð og var Guðmundur Runólfsson gagnrýndur töluvert fyrir  að hafa fest kaup á svo stórum báti. Töldu margir að báturinn myndi engan veginn henta til útgerðar frá Grundarfirði.
 
Að sögn Runólfs Guðmundssonar, sonar Guðmundar útgerðarmanns og núverandi stjórnarformanns Guðmundar Runólfssonar hf., reyndist þessi fyrsti Runólfur afar vel og með tilkomu hans var lagður grunnur að því fyrirtæki sem nú starfar á Grundarfirði og ber nafn föður hans. Það fiskaðist afar vel á þennan fyrsta Runólf en hann var gerður út á línu að heiman auk þess sem hann lagði stund á síldveiðar með nót og reknetum. Báturinn var gerður út frá Grundarfirði til loka ársins 1959 en þá var hann seldur úr byggðarlaginu. Hann var síðan dæmdur í þurrafúa árið 1967.
 
Fyrirtæki Guðmundar Runólfssonar óx og dafnaði á þeim tíma sem fyrsti Runólfur var gerður út og hefur vaxið mikið síðan. Nú fæst fyrirtækið við útgerð og fiskvinnslu ásamt því að reka netagerð og eru starfsmennirnir um 90 talsins. Eigendur fyrirtækisins nú eru sjö börn Guðmundar Runólfssonar og einn frændi þeirra. Þarna er því um sannkallað fjölskyldufyrirtæki að ræða.
 
Tilraunaveiðar á kolmunna
 
Kolmunnaveiðar við Ísland eiga sér ekki langa sögu. Lengi vel var litið á kolmunnann sem hinn mesta óþverrafisk og mótaðist það viðhorf á síldarárunum svonefndu á sjöunda áratug síðustu aldar. Stundum kom það fyrir að síldarbátarnir köstuðu á kolmunnatorfur og þá smaug fiskurinn í hvern möskva og sat þar kyrfilega fastur. Oftast þurfti að „snörla“ nótina inn og stíma í land og við tók löng lota við að berja kolmunnann úr nótinni. Þetta var erfitt verk og með eindæmum óþrifalegt og leiðinlegt.
 
Runólfur SH að landa kolmunna í Neskaupstað sumarið 1976. Ljósm. Guðmundur SveinssonRunólfur SH að landa kolmunna í Neskaupstað
sumarið 1976. Ljósm. Guðmundur Sveinsson
Þegar kom fram á áttunda áratug síðustu aldar hóf Síldarvinnslan að hyggja að kolmunnaveiðum með flotvörpu enda var fiskurinn mikið veiddur af erlendum þjóðum. Þegar nótaskipið Börkur var keypt árið 1973 var því fyrst og fremst ætlað að leggja stund á loðnu- og kolmunnaveiðar og hóf hann kolmunnaveiðarnar strax vorið 1973. Hinn 19. maí kom hann með fyrsta farminn til löndunar og reyndist hann vera 200 tonn. Miklar vonir voru bundnar við veiðarnar og þóttu þær fara þokkalega af stað. Reyndin varð hins vegar sú að kolmunnaveiðarnar gengu ekki vel hjá Berki og varð heildarafli skipsins þetta sumar einungis 370-380 tonn. Eftir þessa slöku byrjun varð hlé á kolmunnaveiðum við landið.
 
Árið 1976 ákváðu stjórnvöld að hefja tilraunaveiðar á kolmunna úti af Austurlandi. Gerður var samningur við Guðmund Runólfsson hf. í Grundarfirði um að togari fyrirtækisins, Runólfur, yrði nýttur til veiðanna. Samningurinn kvað á um að veiðarnar skyldu fara fram á tímabilinu 12. júlí til 26 ágúst. 
 
Veiðar Runólfs hófust með flotvörpu en undir lok tímabilsins veiddi skipið kolmunnann í botnvörpu á Glettinganesgrunni. Afli skipsins á tímabilinu var 1.100 tonn og var megninu af honum landað í Neskaupstað en einnig var landað á Hornafirði og í Þorlákshöfn. Í Neskaupstað voru gerðar tilraunir með ýmsar vinnsluaðferðir á kolmunnanum. Þar var framleiddur marningur úr honum, hann var frystur til beitu og eins var framleidd skreið sem seld var til Nígeríu. Nokkrir byrjunarörðugleikar voru við vinnsluna en með tímanum tókst að ná ágætum tökum á henni.
 
Skipstjóri á Runólfi á tilraunaveiðunum var í fyrstu Axel Schiöth en síðan Runólfur Guðmundsson. Magni Kristjánsson, skipstjóri á Berki, var um borð í Runólfi framan af en í ágústmánuði hélt Börkur til kolmunnaveiða á ný eftir þriggja ára hlé.
 
Í fréttum af tilraunaveiðum Runólfs segir að þær hafi gengið allvel og hafi skipið fengið allt upp í 50 tonn í holi.
 

Svakalega fín síldarvertíð

Beitir NK með 530 tonna hol af síld.  Ljósm. Helgi Freyr ÓlasonBeitir NK með 530 tonna hol af síld.
Ljósm. Helgi Freyr Ólason
Síldveiðin fyrir austan land gengur vel og vinnsla í fiskiðjuveri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað er samfelld. Það eru fjórir bátar sem landa til vinnslu í fiskiðjuverinu, en það eru Börkur NK, Beitir NK, Bjarni Ólafsson AK og Margrét EA. Að auki landar síðan Hákon EA frystri síld í Neskaupstað. Lokið var við að landa úr Beiti NK 1250 tonnum í gærmorgun og hófst þá strax löndun úr Bjarna Ólafssyni AK sem var með tæplega 600 tonn. Nú er verið að landa úr Margréti EA sem er með tæplega 1100 tonn. Heimasíðan ræddi stuttlega við Tómas Kárason, skipstjóra á Beiti, og spurði hann hvort hér væri ekki um að ræða lúxusvertíð. „Jú, það má svo sannarlega segja að þetta sé lúxusvertíð. Vertíðin hefur bara verið svakalega fín. Tíðin hefur verið góð og við höfum lengst af einungis þurft að fara 40-50 mílur til að sækja síldina. Veiðin hefur mest farið fram á Héraðsflóa, sunnan við Digranesflakið og norðan við Glettinganesflak. Og síldin sem hefur fengist þarna hefur verið hreint út sagt glimrandi; stór, eða um 400 gr. og átulaus. Ég held að vart sé hægt að hugsa sér betra eða ferskara hráefni. Við höfum gjarnan verið að koma með um 1200 tonn í hverri veiðiferð og aflinn hefur fengist í 3-4 holum. Nú upp á síðkastið hefur orðið vart við síld af öðrum stofni í bland við norsk-íslensku síldina og hafa bátarnir m.a. þess vegna fært sig utar. Núna eru þeir út af Héraðsflóa, utan við landgrunnskantinn þannig að við erum kannski að sigla um 70 mílur á miðin. Athyglisvert er að þessi síld, sem við teljum vera íslenska sumargotssíld, er algjörlega laus við sýkingu, en hún er fjarri því eins feit og norsk-íslenska síldin.  Fyrir okkur er þetta afar róleg síldarvertíð; það er stutt að fara, það veiðist vel og því þurfa skipin oft að bíða í landi á milli veiðiferða því það eru afköst fiskiðjuversins sem stjórna í reyndinni veiðunum. Við lukum við löndun í gærmorgun en við förum örugglega ekki út fyrr en í fyrsta lagi annað kvöld þannig að menn hafa það tiltölulega náðugt,“ segir Tómas.

Tæknidagur fjölskyldunnar haldinn í sjöunda sinn

Frá sýningasvæði Síldarvinnslunnar á síðasta tæknidegi. Ljósm. Hákon ErnusonFrá sýningasvæði Síldarvinnslunnar á síðasta tæknidegi.
Ljósm. Hákon Ernuson
Tæknidagur fjölskyldunnar verður haldinn í Verkmenntaskóla Austurlands í Neskaupstað í sjöunda sinn nk. laugardag. Það er Verkmenntaskólinn og Austurbrú sem standa að deginum og eins og venjulega er mikið lagt í dagskrána. Aðgangur er ókeypis og hefst dagskráin kl. 12 og lýkur kl. 16.
 
Samkvæmt venju er boðið upp á margt á tæknideginum og er lögð mikil áhersla á að höfða til allra aldurshópa. Fjöldi fyrirtækja og stofnana munu kynna starfsemi sína og eins munu gestir geta aflað sér upplýsinga um tækninýjungar af ýmsum toga. Fjölbreytt námsframboð Verkmenntaskólans verður kynnt og gestir munu geta séð þann kennslubúnað sem skólinn hefur upp á að bjóða. Þá mun Vísindasmiðja Háskóla Íslands heimsækja tæknidaginn og verður hún með fjölbreytta dagskrá. Alls munu ellefu manns koma á vegum Vísindasmiðjunnar, en hún leggur áherslu á að stuðla að auknum áhuga barna og ungmenna á tækni og vísindum.
 
Að sjálfsögðu mun Síldarvinnslan kynna starfsemi sína á tæknideginum eins og hún hefur ávallt gert. Þá verður gestum boðið upp á veitingar á sýningarsvæði fyrirtækisins. Hjá starfsmönnum Síldarvinnslunnar er tæknidagurinn ávallt tilhlökkunarefni enda hefur hann verið afar fjölsóttur og vel heppnaður í alla staði. Vonandi munu sem flestir leggja leið sína í Verkmenntaskólann á laugardaginn og fullyrða má að það verður enginn svikinn af því.

Ný Bergey afhent í Noregi

Frá afhendingu Bergeyjar VE í dag. Talið frá vinstri Dag Vikestrand, Guðmundur Alfreðsson útgerðarstjóri Bergs-Hugins, Gunnþór Ingvason framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar, Raymond Nerlandsrem og Tommy Visnes Storsveen.Frá afhendingu Bergeyjar VE í dag. Talið frá vinstri Dag Vikestrand, Guðmundur Alfreðsson útgerðarstjóri Bergs-Hugins, Gunnþór Ingvason framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar, Raymond Nerlandsrem og Tommy Visnes Storsveen.Í dag var ný Bergey VE afhent Bergi-Hugin, dótturfyrirtæki Síldarvinnslunnar í Vestmannaeyjum, í Aukra í Noregi. Bergey er eitt af sjö skipum sem skipasmíðastöðin Vard smíðar fyrir íslensk fyrirtæki og er hún systurskip Vestmannaeyjar VE sem afhent var Bergi-Hugin í júlímánuði sl. 
 
Skipið er hið glæsilegasta og í alla staði vel búið. Um er að ræða togskip sem er 28,9 m að lengd og 12 m að breidd. Stærð þess er 611 brúttótonn. Skipið er m.a. búið tveimur aðalvélum og tveimur skrúfum.
 
Afhending skipsins fór fram með viðhöfn í morgun og er gert ráð fyrir að það sigli áleiðis til Íslands á morgun. Bergey mun halda beint til Akureyrar þar sem Slippurinn mun annast frágang á millidekki og gæti verið komin þangað á laugardagskvöld. Væntanlega mun Bergey ekki koma til heimahafnar í Vestmannaeyjum fyrr en einhvern tímann í desembermánuði.
Nýja Bergey VE er glæsilegt skip. Ljósm. Guðmundur Alfreðsson.Nýja Bergey VE er glæsilegt skip.
Ljósm. Guðmundur Alfreðsson